niedziela, 14 lipca 2024
Imieniny: PL: Kamili, Kamila, Marcelego| CZ: Karolína
Glos Live
/
Nahoru

Nie żyje Roman Berger. Kompozytor zmarł w wieku 90 lat | 23.12.2020

W wieku 90 lat w Bratysławie zmarł we wtorek 22 grudnia kompozytor, teoretyk i publicysta Roman Berger. Urodził się w 1930 r. w Cieszynie, był absolwentem polskiego gimnazjum w Czeskim Cieszynie. 

Ten tekst przeczytasz za 6 min. 15 s
Fot. ARC
 

 
Roman Berger od 1949 studiował w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach teorię u Jana Gawlasa i grę na fortepianie w klasie Marty Gabryś-Furmanik. W 1952 został zmuszony przenieść się wraz z rodziną do Bratysławy wskutek represji stalinowskich. Kontynuował tam naukę w Vysokej Škole Muzickich Umeni, studiując grę na fortepianie u Frico Kafendy, a po jego śmierci u Štefana Németh-Šamorinskiego (dyplom w 1956) oraz kompozycję u Dezidera Kardoša (dyplom z wyróżnieniem w 1965).

Od 1956 do 1966 pracował jako wykładowca gry na fortepianie w Bratysławskim Konserwatorium. W latach 1959-1969 pracował nad muzyką do wielu filmów krótkometrażowych, m. in. takich, jak Poznačení tmou (reż. Štefan Uher, 1959), Tokajík (reż. Vlado Kubenko, 1962), Kam nechodil inšpektor (reż. Ladislav Kudelka, 1964), Analógie (reż. Dušan Hanák, 1965) czy Čierna a červená (reż. Ladislav Kudelka, 1967) w ramach współpracy ze Studiem Filmów Dokumentalnych w Bratysławie (Štúdio spravodajských a dokumentárnych filmov). W 1967 związał się zawodowo ze Słowacką Telewizją w Bratysławie. Podjął również zajęcia na macierzystej uczelni – w latach 1965-71 wykładał muzykę współczesną, propedeutykę kompozycji i muzykę elektroniczną na Wydziale Teorii.
 

Smutne wieści przyszły ze Słowacji, gdzie dziś zmarł Roman Berger, kompozytor, pianista i teoretyk muzyki urodzony w...

Opublikowany przez Gabriela Staszkiewicz Wtorek, 22 grudnia 2020

 
W latach 1980-91 pracował w Instytucie Historii Sztuki Słowackiej Akademii Nauk. Od 1984 prowadził tam wspólnie z matematykiem Beloslavem Riečanem nieoficjalne seminaria na temat zastosowania matematyki w muzyce pt. Muzyka i matematyka. Od 1989 był również członkiem zespołu do wypracowania nowych koncepcji edukacji artystycznej przy Ministerstwie Edukacji oraz członkiem Komitetu Doradczego Ministra Kultury (do marca 1991).

Roman Berger czynnie udzielał się w Związku Kompozytorów Słowackich. Od 1966 pełnił funkcję sekretarza. Został jednak wykluczony ze stowarzyszenia w 1968 za udział w „Praskiej Wiośnie”. Członkostwo przywrócono mu dopiero w 1977, ale po 12 latach – w 1989 – Berger sam się go zrzekł. Reaktywował wraz z Markiem Kopelentem i Aloisem Piňosem czechosłowacką sekcję ISCM/SIMC. Związany był również z czeską sekcją Klubu Rzymskiego i grupą „Atelier”. Od 1996 roku był członkiem Krakowskiego Oddziału Związku Kompozytorów Polskich. Był również członkiem Amnesty International.

Na zaproszenie Witolda Lutosławskiego został jurorem Międzynarodowego Konkursu Kompozytorskiego im. W. Lutosławskiego (1990, 1992, 1995, 1998). Brał również udział w obradach jury podczas Międzynarodowego Konkursu im. H. Wieniawskiego w 1990 roku. Zorganizował Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej Melos-Ethos, który po raz pierwszy miał miejsce w Bratysławie w 1991 roku.

 


W 1995 roku, z inicjatywy Jerzego Stankiewicza, zorganizowano po raz pierwszy w Polsce koncert poświęcony w całości twórczości Bergera podczas VII Międzynarodowych Dni Muzyki Kompozytorów Krakowskich. Koncert ten transmitowany był na żywo w Programie Drugim Telewizji Polskiej. Utwory Bergera były również grane w Filharmonii Krakowskiej, Filharmonii Narodowej w Warszawie, podczas IV Forum im. Witolda Lutosławskiego, Warszawskiej Jesieni (m.in. 1998, 1989, 1996, 2002 – koncert poświęcony wyłącznie jego twórczości, 2011) oraz przez Narodową Orkiestrę Symfoniczną Polskiego Radia.

Roman Berger napisał kilkaset tekstów teoretycznych, esejów filozoficznych i innych prac publicystycznych. Część z nich ukazał się w książkach: Hudba a pravda (European Culture Club, Fundacja „Pro Slovakia”, Bratislava 1997), Dráma hudby. Prolegomena k politickej muzikológii (Hudobné centrum, Bratislava 2000), Zasada twórczości (2006). W 2011 roku został wydany zbiór jego pism z lat 1969-2009 pod tytułem Cesta s hudbou. Od Palacha po Obamu – a po Štefánika.

Za swoją twórczość kompozytorską otrzymał wiele nagród i wyróżnień, m.in. w 1967 – Nagrodę Krytyków Czechosłowackich za Transformacje na wielką orkiestrę (1964-65) oraz nagrodę Słowackiego Funduszu Muzycznego im. Jána Levoslava Belli, w 1974 – honorowe wyróżnienie na Konkursie Muzyki Elektroakustycznej w Bourges za Epitafium dla Mikołaja Kopernika na taśmę (1972-73), w 1980 – I nagrodę na Konkursie o Nagrodę Miasta Pieštany za De profundis na bas, fortepian, wiolonczelę i media elektroniczne (1980), a w 1990 – wyróżnienie czeskiej i słowackiej krytyki za Adagio II „Pokuta” na skrzypce i fortepian (1988-89). W 1988 Uniwersytet w Wiedniu przyznał Romanowi Bergerowi Nagrodę im. Herdera za całokształt twórczości kompozytorskiej i teoretycznej. W 1989 przyznano mu nagrodę Związku Kompozytorów Słowackich za Exodus. Artysta jednakże nagrody tej nie przyjął. W 1997 otrzymał nagrodę Słowackiego Stowarzyszenia Krytyków. W 1999 Walny Zjazd Związku Kompozytorów Polskich nadał mu godność członka honorowego. W roku 2002 otrzymał Grand Prix Słowackiego Związku Ochrony Autorów. W 2006 roku został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony kulturze – Gloria Artis”. W 2007 roku otrzymał doroczną Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2012 roku Związek Kompozytorów Polskich przyznał mu swą doroczną nagrodę w uznaniu dla wybitnej twórczości kompozytorskiej oraz inspirujących prac z dziedziny filozofii i teorii muzyki.

 

W tym roku Związek Kompozytorów Polskich – we współpracy z Narodowym Centrum Kultury i dzięki wsparciu Stowarzyszenia Autorów ZAiKS – wydał płytę CD zawierającą monumentalne dzieło kompozytora-filozofa zatytułowane Missa pro nobis. Wydawnictwo ukazało się z okazji 90. urodzin kompozytora będącego Członkiem Honorowym ZKP. 
 

Źródło: polmic.pl
 

 



Może Cię zainteresować.