Czas porzucić wschodnie przedmieścia Cieszyna, lecz nie przedmieścia jako takie. Dziś złożymy wizytę w czeskocieszyńskim Brandysie, wracając na właściwe, „błękitne” tory, czyli na szlak szlachecko-książęcych siedzib. Tych, które są, i tych, które były – dziś znów, niestety, zmierzymy się z tym drugim przypadkiem.

Nasze ostatnie spotkanie zakończyło się gorzką refleksją – o dziedzictwie, jego (subiektywnej) wartości i kierunku przemian cywilizacyjnych, które prowadzą do utraty reliktów naszej historii i kultury. Dziś, kontynuując spacer po Bobrku, nie włożymy różowych okularów. Wspomnimy bowiem o dwóch miejscach, który zniknęły na naszych oczach, wystawiając współczesnym niepochlebne świadectwo.

Łacińskie inskrypcje mają w sobie coś czarującego. To komunikat dla wybranych, łączący dwie sprzeczności – zawiera bowiem treści dość ważkie, by manifestacyjnie wyryć je w kamieniu, a jednocześnie na tyle subtelne, by nie mógł odczytać ich każdy. „Hos Morum Flores Si Carpseris Ut Rosa Flores” – ilekroć mijam ten napis, znajdujący się pod wychodzącym na ulicę wykuszem zamku w Błogocicach, uruchamiam wyobraźnię. Niech pytanie o to, co się pod nim kryje, towarzyszy nam podczas dzisiejszej wyprawy, wiodącej poza historyczne granice Cieszyna.

Przed opuszczeniem cieszyńskich murów miejskich warto odwiedzić jeszcze jeden ciekawy obiekt w ich obrębie. Jego dzieje są wyjątkowo różnorodne i dynamiczne – dość wspomnieć, że na przełomie XVII i XVIII w. w ciągu kilkudziesięciu lat ewoluował od mennicy, przez szkołę, po reprezentacyjną miejską rezydencję, a współcześnie słynie jako siedziba Książnicy Cieszyńskiej.

Późne średniowiecze to dla cieszyńskiego zamku prawdziwie złote lata. W znacznym stopniu przyczynił się do tego wspominany już Przemysław I Noszak, który dzięki swoim zdolnościom dyplomatycznym zapewnił sobie miejsce wśród ówczesnych elit politycznych.

Skoro już dotarliśmy do Cieszyna, nietaktem byłoby pominąć Wzgórze Zamkowe. Choć trasa jednej z naszych wycieczek wiodła już wśród porastających je drzew (zob. wydanie z 14 czerwca 2024 r.), tym razem przyjrzymy się bliżej dziejom cegieł i kamieni, a także instytucji i osób, które na przestrzeni kolejnych wieków miały w tym miejscu swoje siedziby.

Po tak długim czasie spędzonym w Karwinie i jej przyległościach, niełatwo wybrać kierunek dalszej wędrówki. Szkoda z niej jednak rezygnować, skoro – mam nadzieję, że nie zniechęcę tym znużonych tematyką cyklu – dotychczas zwiedziliśmy zaledwie garstkę szlacheckich siedzib w Cieszyńskiem. 

Château de Chambord, Villandry, Beauregard… Kolejne malownicze zamki w Dolinie Loary można byłoby wymieniać długo. Podobne zagęszczenie rezydencji nie znajduje analogii w krainie nad Olzą, co nie znaczy, że cieszyńskie siedziby arystokratyczne odstają od tych francuskich.

Śledząc losy Larischów, trudno oprzeć się przekonaniu, że zawisło nad nimi swoiste fatum. Węglowi, stanowiącemu główne źródło dochodów rodziny od XIX w., zawdzięczali swoją majętność, stabilną pozycję w strukturach arystokratycznych oraz – co z naszego punktu widzenia szczególnie istotne – liczne reprezentacyjne posiadłości.

Zapytanie Polaków lub Czechów o zamek w Grodźcu może wywołać nie lada konsternację. W obu krajach Grodźców jest bowiem co niemiara. Z miejsca przychodzi na myśl Zamek Grodziec nieopodal Złotoryi lub Hradec nad Moravicí, zwany po polsku Grodźcem Golęszyckim, i jego dwa okazałe pałace.