Pozostając w okolicach orłowskich, warto wyskoczyć do pobliskiej Dąbrowy. Wznoszący się na uboczu wsi dwór zapisał się bowiem złotymi zgłoskami w dziejach zacnego śląskocieszyńskiego rodu szlacheckiego. Ba, odcisnął swoje piętno nawet na regionalnych tekstach folkloru, odwołujących się do postaci czołowego śląskiego zbójnika – Ondraszka.

Po odwiedzinach w Rychwałdzie nieco uwagi poświęćmy Orłowej, która niezaprzeczalnie zasłużyła na nią swoim historycznym wkładem w dzieje tej części Cieszyńskiego. Będzie to jednak kolejna wycieczka „duchowa”, autobusem wyobraźni i pociągiem wspomnień, bo dwa kluczowe z naszego punktu widzenia obiekty nie wytrzymały próby czasu.

„Pograniczność” jest immanentną cechą Śląska Cieszyńskiego. Choć zwykle rola pogranicznego miasta-symbolu przypada przeciętemu wpół Cieszynowi, nieopodal niego znajdują się miejscowości, które znacznie wcześniej były przedmiotami sąsiedzkich rywalizacji o ziemię. Jedną z nich jest Bogumin.

Skoro już zagościliśmy w Żabim Kraju, wypada odwiedzić jego stolicę. Czy dla jedynego miasta w krainie stawów, kanałów i gospodarki rybnej można byłoby znaleźć lepszą nazwę niż Strumień? Podobnego zdania musieli być jego założyciele, którzy mianowali go na cześć płynącego w sąsiedztwie potoku – Czarnego Strumienia. Dziś śladu po nim brak, pozostała wzmianka w kronikach i (potężny) niemiecki wariant nazwy miasta – „Schwarzwasser”!

Śląsk Cieszyński mieści wiele miejscowości, których dzieje nie odbiły się zbyt głośnym echem w regionalnej historii. Jedną z takich miejscowości są Ochaby – obecność w świadomości krajanów zawdzięczają one przede wszystkim stadninie koni, ewentualnie skansenowi (przypomnę, że odwiedziliśmy go wspólnie 20 sierpnia 2021 r.) i punktom gastronomicznym przy drodze krajowej nr 81. Nie pozostaje nam więc nic innego, jak poświęcić dwa najbliższe wypady tej arcyciekawej wsi i przekonać się, jak wiele ma do zaoferowania w naszym temacie.

Dziś do tematu przewodniego znów podejdziemy nieszablonowo, biorąc na warsztat Pruchną. Dlaczego nieszablonowo? Skonfrontujemy się bowiem z pytaniem o to, gdzie leży granica między par excellence zamkiem, a tak zwanym zamkiem, jak często miejscowi określali zabudowania pańskie. 

Nadszedł czas na wizytę w kolejnej północnocieszyńskiej miejscowości – Drogomyślu. Z Drogomyślem po raz pierwszy spotykamy się w źródłach w 1454 r., gdy wymieniony został na kartach dokumentu spisanego w kancelarii książęcej.

Odpocznijmy nieco od zgiełku stolicy, udając się na dłużej w stronę północnych rubieży Śląska Cieszyńskiego. Dziś odwiedzimy Zebrzydowice, które przeciętnemu Cieszyniakowi kojarzą się raczej z dworcem kolejowym niż pałacem. Niby słusznie, bo to w istocie ważny dworzec – można zeń bez przesiadek dotrzeć do Warszawy czy Pragi (luksus nieosiągalny dla mieszkańców południowo-wschodniej części regionu, których pociąg nie dowiezie nawet do Bielska-Białej). 

Czas porzucić wschodnie przedmieścia Cieszyna, lecz nie przedmieścia jako takie. Dziś złożymy wizytę w czeskocieszyńskim Brandysie, wracając na właściwe, „błękitne” tory, czyli na szlak szlachecko-książęcych siedzib. Tych, które są, i tych, które były – dziś znów, niestety, zmierzymy się z tym drugim przypadkiem.

Nasze ostatnie spotkanie zakończyło się gorzką refleksją – o dziedzictwie, jego (subiektywnej) wartości i kierunku przemian cywilizacyjnych, które prowadzą do utraty reliktów naszej historii i kultury. Dziś, kontynuując spacer po Bobrku, nie włożymy różowych okularów. Wspomnimy bowiem o dwóch miejscach, który zniknęły na naszych oczach, wystawiając współczesnym niepochlebne świadectwo.

Łacińskie inskrypcje mają w sobie coś czarującego. To komunikat dla wybranych, łączący dwie sprzeczności – zawiera bowiem treści dość ważkie, by manifestacyjnie wyryć je w kamieniu, a jednocześnie na tyle subtelne, by nie mógł odczytać ich każdy. „Hos Morum Flores Si Carpseris Ut Rosa Flores” – ilekroć mijam ten napis, znajdujący się pod wychodzącym na ulicę wykuszem zamku w Błogocicach, uruchamiam wyobraźnię. Niech pytanie o to, co się pod nim kryje, towarzyszy nam podczas dzisiejszej wyprawy, wiodącej poza historyczne granice Cieszyna.

Przed opuszczeniem cieszyńskich murów miejskich warto odwiedzić jeszcze jeden ciekawy obiekt w ich obrębie. Jego dzieje są wyjątkowo różnorodne i dynamiczne – dość wspomnieć, że na przełomie XVII i XVIII w. w ciągu kilkudziesięciu lat ewoluował od mennicy, przez szkołę, po reprezentacyjną miejską rezydencję, a współcześnie słynie jako siedziba Książnicy Cieszyńskiej.