–Po aresztowaniach i internowaniach, jakie nastąpiły w tygodniach poprzedzających bitwę, Komunistyczna Partia Robotnicza Polski organizacyjnie właściwie nie istniała i nie była w stanie prowadzić nawet działalności wydawniczej. Niemal cały jej aktyw był osadzony w obozach i Cytadeli Warszawskiej. Już jesienią 1919 roku aresztowano przywódców agitacji wojskowej ze Stanisławem Budzyńskim na czele. Im bliżej lata 1920 roku, tym zatrzymań było więcej. Tylko w trzecim kwartale organy Oddziału II Sztabu Generalnego aresztowały ponad 300 osób. W całym roku ta liczba mogła być dwa, trzy razy wyższa. We wspomnieniach działaczy szacunki sięgają dwóch tysięcy aresztowanych. Nie była to duża partia.

– Istotnym momentem było rozbicie Rad Delegatów Robotniczych przez Polską Partię Socjalistyczną latem 1919 roku. Rady miały być ośrodkami władzy alternatywnymi wobec administracji samorządowej, ale według komunistów, wzorem Rosji, punktem wyjścia do przyszłego przewrotu i przejęcia władzy. Działały w wielkich miastach i ośrodkach przemysłowych, między innymi w Warszawie i Zagłębiu Dąbrowskim. Formalne członkostwo w partii i działalność agitacyjna nie były wówczas wyraźnie rozgraniczone. Za aktywistów komunistycznych można uznać łącznie kilka tysięcy osób.

W radach jako reprezentacji klasowej robotników ścierały się wpływy socjalistów i komunistów, ale to ci pierwsi dominowali i domagali się od KPRP deklaracji poparcia niepodległości Polski. Tymczasem komuniści uznawali, że celem powinna być rewolucja w Polsce. Z tego wynikał negatywny stosunek do socjalistów, postrzeganych jako ugrupowanie godzące się na kompromis klasowy. PPS chciała bronić młodego państwa, a reformy społeczne wprowadzać w warunkach pokoju i funkcjonowania demokratycznych procedur.

Formalnego aktu delegalizacji KPRP nigdy nie wydano, ale od jesieni 1919 roku była zdecydowanie zwalczana. Nasilały się aresztowania, rewizje, zatrzymania i zamykanie pism komunistycznych. Wtedy partia zaczęła wydawać nielegalny „Czerwony Sztandar” i przeszła do działalności konspiracyjnej. Wiązało się to bezpośrednio z jej stosunkiem do wojny prowadzonej przez Polskę. W wydawanych w różnej formie drukach komuniści jawnie opowiadali się po stronie Rosji Radzieckiej i Armii Czerwonej jako armii rewolucyjnej, a nie po stronie – jak pisali – „burżuazyjnej armii polskiej”. Zadeklarowanie się po stronie Rosji, czyli wroga, a tak odbierało to bardzo wielu robotników, potężnie osłabiło wpływy komunistów.

– Książka Janusza Szczepańskiego jest jedynym tak szczegółowym opisem rzeczywistych zachowań ludności wobec wkraczającej Armii Czerwonej. Gorące powitania chlebem i solą należały do rzadkości. Z bardziej szczegółowych analiz, między innymi dotyczących Białostocczyzny, wynika, że dominowało raczej wyczekiwanie. Podejmowano próby organizowania elementów probolszewickich w lokalne struktury władzy, ale nie przyniosły on