Klasowe mikołajki, grupa „króliczków” świętująca urodziny dziecka, 4a lepiąca bałwana z pierwszego w tym roku śniegu, uczniowie nasadzający rośliny miododajne – na szkolnych i przedszkolnych profilach w mediach społecznościowych codziennie publikowane są zdjęcia z życia placówki. Działania te, choć pozornie niegroźne, mogą być podobne w skutkach do sharentingu (ang. share – dzielić się i parenting – rodzicielstwo). Stąd zresztą nazwa: (edu)sharenting.

Skala tego zjawiska – jak powiedziała PAP Aleksandra Rodzewicz – jest ogromna. Potwierdza to badanie ankietowe, które Rodzewicz przeprowadziła w kwietniu 2025 r., a w którym wzięli udział dyrektorzy ponad 5 tys. placówek (1263 przedszkoli, 3111 szkół podstawowych oraz 684 szkół średnich). Zdecydowana większość przyznała, że prowadzona przez nich instytucja ma swoją stronę internetową (91 proc. przedszkoli, 97 proc. szkół podstawowych i 99 proc. ponadpodstawowych) i/lub profil w mediach społecznościowych (kolejno: 63 proc., 81 proc. i 96 proc.), na których publikowane są zdjęcia i materiały wideo przedstawiające dzieci podczas codziennych aktywności lub różnych wydarzeń (w przypadku przedszkoli była to blisko połowa, w pozostałych placówkach – ponad 80 proc.).

– Twarzą polskiej edukacji nie jest nauczyciel czy nauczycielka, choć to oni swoimi kompetencjami czy swoją wiedzą powinni przyciągać rodziców do szkoły. Jest nią dziecko. Jego wizerunek jest walutą, którą szkoły i przedszkola posługują się w celach promocyjnych – oceniła Rodzewicz.

Tymczasem – jak wyjaśniła – w żadnym akcie prawnym, który dotyczy edukacji, nie ma zapisu obligującego dyrektorów szkół czy przedszkoli do promowania prowadzonych przez nich placówek.

Wiele osób działa z dobrych pobudek i publikuje zdjęcia i wideo, żeby np. podzielić się życiem szkolnym ze społecznością lokalną. Niektórzy – zwłaszcza w mniejszych miejscowościach, w których szkół jest mniej – prześcigają się w działaniach promocyjnych, żeby pokazać lokalnym władzom, kto robi więcej i lepiej sobie radzi.

– Są też tacy, którzy chcieliby się z publikacji wycofać, ale nie zgadzają się na to rodzice, dla których opcja udostępniania zdjęć np. na zamkniętych grupach lub w chmurze nie jest satysfakcjonująca. Z tego powodu jestem daleka od krytykowania osób, które zarządzają placówkami. Uważam, że każda z nich – bez względu na to, czy jest dyrektorem szkoły czy przedszkola – powinna podjąć ten temat w swoim środowisku, zacząć edukować i wspólnie z rodzicami i nauczycielami szukać rozwiązań, które będą dobre dla dzieci – powiedziała ekspertka.

Podkreśliła, że wizerunek jest własnością każdego dziecka, a jego ochrona – prawem. – Każdy człowiek, ten mały i duży, ma prawo pisać swoją historię sam. Ma prawo decydować, czy i jaki ślad cyfrowy chce po sobie zostawić. Niektórzy rodzice pytają swoje dzieci, czy zgadzają się na to, aby ich zdjęcie znalazło się w mediach społecznościowych. Ale czy 6-, 10– czy nawet 14-latek ma wiedzę, która pozwoli mu na podejmowanie w pełni świadomych decyzji? Konsekwencje publikacji nie są do końca przewidywalne i mogą być bardzo odroczone w czasie. I o ile wycofanie złożonej w szkole zgody na publikację, podpisanej przez rodzica na początku szkolnego, jest możliwe w każdym momencie, o tyle usunięcie treści z internetu – praktycznie niemożliwe – zauważyła.

Zdjęcia i wideo mogą np. ośmieszać dziecko lub przedstawiać je w krępujących sytuacjach. Mogą być też wykorzystywane przez przestępców, którzy używając m.in. sztucznej inteligencji, tworzą na ich podstawie CSAM, czyli materiały przedstawiające seksualne wykorzystanie dzieci.

Zdaniem Rodzewicz wielu dorosłych nie jest świadomych zagrożeń, jakie płyną z udostępniania w sieci wizerunku dziecka – dotyczy to także kadry nauczycielskiej. Zarekomendowała przy tym wprowadzenie zakazu publikowania wizerunków dzieci w mediach społecznościowych i na stronach internetowych przedszkoli, szkół i innych placówek edukacyjnych – m.in. poprzez odpowiednie zapisy w prawie oświatowym.

– Większość zdjęć czy innych materiałów jest przygotowywana nie przez profesjonalistów, a przez nauczycielki, które używają do tego swoich prywatnych telefonów. Odciążmy je od tego. Pozwólmy im na edukowanie naszych dzieci i na ich zaopiekowanie – w rozmowach ze mną często przyznają, że nie mają na to wystarczająco dużo czasu – wskazała ekspertka.