środa, 29 listopada 2023
Imieniny: PL: Błażeja, Margerity, Saturnina| CZ: Zina
Glos Live
/
Nahoru

Catasticta copernicus - tak nazwano, na cześć Mikołaja Kopernika, nowy gatunek motyla, którego badacze z UJ | 13.09.2023

Catasticta to różnorodny rodzaj motyli z rodziny bielinkowatych, w którym do tej pory wyróżniono i opisano ponad 100 gatunków. „Rodzaj ten przykuwa uwagę wielu badaczy i wydaje się, że jest dosyć dobrze poznany. Tymczasem naukowcy z Uniwersytetu Jagielońskiego (UJ) zidentyfikowali jego nowy gatunek. Catasticta copernicus występuje na granicy lasu na wysokości około 3500 m n.p.m. w peruwiańskiej części Andów” - podano w informacji prasowej na stronach uczelni. 


Ten tekst przeczytasz za 3 min. 15 s
Fot. T. Pyrcz, UJ

Samce Catasticta copernicus są mocno terytorialne i przepędzają inne owady z miejsca, w którym oczekują na samice. Wybierają strategiczne pozycje nad koroną drzewa lub nad ostrym grzbietem górskim i w godzinach okołopołudniowych aktywnie go pilnują.

Jak zaznaczył dr Rafał Garlacz, zastępca dyrektora Centrum Edukacji Przyrodniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego na stronach internetowych uczelni, "odkrycie nowego gatunku dowodzi, że stopień poznania wielu regionów świata jest ciągle niedostateczny i tylko intensywne badania terenowe mogą pomóc w zapełnieniu tej luki, zanim obszary te zostaną bezpowrotnie zniszczone przez człowieka".

W zbiorach Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ przechowywane są 4 osobniki Catasticta copernicus (3 samce i 1 samica), a kolejnych 11 okazów znajduje się w innych kolekcjach w Europie.

Pierwsze okazy zostały pozyskane w 2021 roku w środkowym Peru przez ekspedycję naukową zorganizowaną przez Christera Fahraeusa z Uniwersytetu w Lund (Szwecja). W wyprawie tej uczestniczył także prof. Tomasz Pyrcz z Instytutu Zoologii i Badań Biomedycznych UJ. "Teren, który był badany to bardzo niedostępny obszar Andów. Dostanie się w nieeksplorowane do tej pory miejsca wymagało użycia helikoptera i zaangażowania armii peruwiańskiej. W trakcie badań odkrytych zostało wiele innych gatunków motyli z różnych grup taksonomicznych" - poinformowała uczelnia.

Gatunek Catasticta copernicus został opisany w czasopiśmie naukowym Zootaxa (doi.org/10.11646/zootaxa.5336.4.4) przez zespół autorów, którego troje członków to pracownicy Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Naukowcy z UJ, nadając nazwę motylowi, oddali w ten sposób hołd wybitnemu i wszechstronnemu naukowcowi, jakim był Mikołaj Kopernik w 550. rocznicę jego urodzin.

"Każdy badacz, odkrywający nowy dla nauki gatunek, posiada przywilej wybrania mu nazwy. Co prawda nazwa musi być zgodna z odpowiednim kodeksem, jednak istnieje duża dowolność co do jej znaczenia" - powiedział dr Rafał Garlacz z Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ. Raz nadana nazwa nie może być usunięta, wymazana – ślad po niej pozostaje na zawsze w literaturze naukowej. "Uhonorowanie osoby poprzez zapożyczenie nazwy od jej imienia lub nazwiska jest swego rodzaju pomnikiem, którego nie można obalić" – zauważył Garlacz.

Podkreślił, że "droga do stwierdzenia, że badany okaz należy do nowego gatunku, bywa długa i żmudna". "Wymaga ona przede wszystkim zweryfikowania i sprawdzenia we wszystkich dostępnych kolekcjach oraz literaturze informacji na temat gatunków już znanych. Wiąże się to często z potrzebą wykonania różnorodnych analiz – zarówno morfologicznych i anatomicznych, ale także molekularnych czy biochemicznych" - powiedział Garlacz, cytowany na stronach UJ. Dopiero wyniki z wszystkich procedur pozwalają na pewne stwierdzenie odkrycia nowego gatunku. "Badania taksonomiczne to długi proces prowadzony w bardzo wąskiej specjalizacji, który jest niezbędny do poznania zależności ewolucyjnych" - wytłumaczył.

(PAP)



Może Cię zainteresować.