Modernistyczne Centrum Gdyni wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO | 27.07.2026
Modernistyczne Centrum Gdyni zostało wpisane na prestiżową
Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Decyzja w tej sprawie została podjęta w
poniedziałek podczas 48. sesji komitetu w południowokoreańskim Pusanie. Polska
delegacja zadedykowała sukces mieszkańcom miasta. To osiemnasty polski obiekt,
który został w ten sposób uhonorowany.
Ten tekst przeczytasz za 3 min. 30 s
Modernistyczne centrum Gdyni. Fot. X
- Te chwile dedykujemy wszystkim mieszkankom i mieszkańcom
naszego miasta, którzy każdego dnia dbają o to wyjątkowe dziedzictwo i będą je
chronić dla wszystkich pokoleń. Dziękuję – mówiła chwilę po głosowaniu Oktawia
Gorzeńska, Wiceprezydentka Miasta Gdyni. – W imieniu miasta chciałabym wyrazić naszą szczerą
wdzięczność za ten wpis – kontynuowała wiceprezydentka, dziękując za zaufanie
komitetu oraz cenne rekomendacje ICOMOS (Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków
i Miejsc Historycznych). Zaznaczyła, że decyzja ta jest szczególnie ważna ze
względu na tegoroczne obchody stulecia miasta.
– Wasza decyzja to wspaniały prezent z okazji naszej
rocznicy i hołd dla wizji oraz determinacji ludzi, którzy stworzyli jedno z
wielkich modernistycznych miast Europy – podkreśliła Gorzeńska, zapewniając o
zaangażowaniu w ochronę tego dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.
Wiceprezydentka podziękowała także zespołowi Miasta Gdyni, ekspertom,
Samorządowi Województwa Pomorskiego, polskiemu MSZ, MKiDN, Ambasadorowi oraz
Stałemu Przedstawicielstwu RP przy UNESCO.
– Pragnę wyrazić naszą głęboką wdzięczność członkom komitetu
za decyzję o wpisaniu linearnego miasta modernistycznego na listę światowego
dziedzictwa – wtórował jej ambasador Mariusz Lewicki, Stały Przedstawiciel RP
przy UNESCO. Zaznaczył, że w ten sposób doceniono nie tylko wyjątkowy projekt
urbanistyczny, ale także wysiłki Polski związane z odzyskaniem niepodległości
po I wojnie światowej oraz pokolenia obywateli Gdyni, którzy budowali i wciąż
budują to miasto od momentu jego powstania dokładnie sto lat temu.
Objęty wpisem obszar to kwartał o powierzchni 87,9 ha w
gdyńskim Śródmieściu. Jego granice wyznaczają m.in. ulice Jana z Kolna, Wójta
Radtkego i Świętego Piotra od północy, al. Marszałka Piłsudskiego od południa
oraz linia torów kolejowych od zachodu. Gdynia ponownie ubiegała się o status.
W 2025 roku wniosek odesłano do uzupełnienia w celu m.in. doprecyzowania strefy
buforowej i wdrożenia mechanizmów oceny wpływu inwestycji na dziedzictwo. Jak
oceniono podczas 48. sesji komitetu UNESCO, miasto spełniło te wymogi.
W opublikowanym na stronie UNESCO opisie zaznaczono, że
centrum obejmuje dwie najważniejsze osie ulic oraz międzywojenne kwartały
zabudowy, odzwierciedlające „zastosowanie idei modernistycznych na szeroką
skalę”. Zwrócono uwagę, że tworzą one charakterystyczny, zwarty organizm
miejski o wyrazistych, indywidualnych formach architektonicznych. Jak wskazano,
śródmieście wraz z willami na Kamiennej Górze ilustruje radykalne zerwanie z
historyzmem w procesie przekształcania wsi Gdynia w nowe „główne okno na świat”
państwa polskiego w okresie międzywojennym.
Polska posiada obecnie 18 wpisanych na listę obiektów, z czego 16 ma charakter kulturowy, a dwa – przyrodniczy. Są wśród nich m.in. historyczne centrum Warszawy, średniowieczne miasto w Toruniu oraz zamek w Malborku. Światowy rejestr obejmuje blisko 1250 miejsc. Podczas 48. sesji na listę wpisano także m.in. starożytne japońskie stolice Asuka i Fujiwara, świadczące o budowie scentralizowanego państwa, dzikie krajobrazy Boma-Badingilo w Sudanie Południowym, grecki masyw Olimpu i plaże w Normandii, miejsce desantu aliantów podczas D-Day.