https://glos.live https://glos.live cs Thu, 28 May 2026 10:06:00 GMT Mówiłem o tym szerzej w podcaście doktora Dawida Fijoła „Bliżej filozofii/Zrozumieć świat” („Łęcki vs. Hesse. Czy kultura felietonu nas ogłupia?”, https://www.youtube.com/watch?v=KGhFp33G1Y4). Prześledźmy tę kwestię na wybranym przykładzie. Otóż przeczytałem felieton filozofa i politologa Marka A. Cichockiego „Xi Jinping dobrze wie, że na Zachodzie nikt nie czyta Tukidydesa”. Autorowi chodziło o kontekst rozmów dyplomatycznych prowadzonych przez Xi Jinpinga z Donaldem Trumpem. IWarto zatem zapytać – jak to jest naprawdę na Zachodzie z lekturą „Wojny peloponeskiej” Tukidydesa? „Trzeba przyznać, że »Historia wojny peloponeskiej«..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_moda_na_tukidydesa/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_moda_na_tukidydesa/0 Mon, 18 May 2026 10:24:00 GMT Dobrze, to może „Brzydkie kaczątko” – ileż to zniechęconej do życia młodzieży włóczy się po ulicach, wystaje pod blokiem i narzeka, że nie ma perspektyw… Cóż im powiedzieć? Że Brzydkie Kaczątko też nie wiedziało, iż ma przed sobą świetlaną przyszłość, a przecież miało ją mieć? E tam, mowa trawa, jak mawiało się za moich młodych lat. ITo może inna bajka – ta o Calineczce: oto mimo trudności wszystko dobrze się skończy i znajdziesz wreszcie swojego księcia (czy księżniczkę)? No cóż, chodzi mi dzisiaj o inną bajkę, o baśń Andersena – „Kalosze szczęścia”. Pamiętacie? Każdemu, kto nałożył sobie kalosze szczęścia,..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_zachod_utopii/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_zachod_utopii/0 Mon, 11 May 2026 10:13:00 GMT Idzie o film Chana Gazita i Jeffa Biebera „Hannah Arendt: myślenie jest niebezpieczne” (Hannah Arendt Facing Tyranny), który zobaczyć można nadal na Canal+ Premium. Jej książka „Eichmann. W Jerozolimie. Rzecz o banalności zła” stała się w latach 60. wydarzeniem daleko przekraczającym najgorętsze spory filozoficzne. I dyskutowano o tym dziele jeszcze wiele dziesięcioleci po jego pierwszej publikacji. IInny film poświęcony Arendt w reżyserii Margarethe von Trotty, „Hannah Arendt”, na okładce z płytą DVD reklamowany jest jako „Wspaniała biografia wielkiej myślicielki”. I jeszcze dopisek: „Jej myśl zmieniła świat”. Zmieniła na lepsze..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_w_dolinie_hejtu/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_w_dolinie_hejtu/0 Sun, 03 May 2026 19:15:00 GMT IJuliusz Cezar pisał pamiętniki z wojny galickiej, a potem z wojny domowej. Dawno, dawno temu uczono na pierwszej z nich łaciny. Ale nawet jeśli kto wykształcony jako tako nie zna łaciny, to możemy zaryzykować stwierdzenie, że zna telegraficzny skrót relacji wojny Cezara w Galii. Wystarczą trzy słowa: Veni, vidi vici. Dobra, pomińmy literacką wartość dzieł pozostawionych Juliusza Cezara – nie pisał ich wszak rzymski imperator dla świata literatury. A co z pisarzami, takimi „z krwi i kości”? Ci też umieją zaimponować lapidarnością stylu.  Podobno Ernest Hemingway założył się z kimś o to, czy można skonstruować opowiadanie w sześciu słowach?..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_puenta/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_puenta/0 Mon, 27 Apr 2026 10:46:00 GMT Niezwykle łatwo byłoby mi podać ilustracje mojego niezbyt wyrafinowanego gustu. Ot, nie bardzo rozróżniam szlachetną whiskey single malt od najzwyklejszej blended, ba, do trzydziestego roku życia sądziłem, że „czerwony” Johnny Walker to najlepsza szkocka whiskey. Zresztą i tak wolałem w tamtych czasach pić whiskey – nie czyniąc żadnej różnicy pomiędzy Jimem Beamem i Jackiem Danielsem. Dalej – jakoś częściej wracam do powieści sensacyjnych Alistair’a Mac Leana niż cenionej klasyki kryminału Raymonda Chandlera. I jeszcze – w czasach wczesnej młodości wolałem słuchać Smokie niż Rolling Stonsów. Podobnie – w dobrym towarzystwie jest mi najzupełniej..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_nie_tylko_o_gustach/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_nie_tylko_o_gustach/0 Tue, 21 Apr 2026 07:14:00 GMT Bo oto nie tylko nie sposób już nie zauważyć, iż lata człowiekowi lecą (te lecą zawsze, tylko młodzi ludzie zupełnie tego nie dostrzegają), ale najwyraźniej „coś się skończyło”, coś – to jest czas zawodowej aktywności – trzeba odkreślić teraz grubą kreską. No cóż, bywa, że są i tacy, dla których niegdysiejsze marzenie o emeryturze, kiedy tylko się wreszcie spełniło – zamieniło się niepostrzeżenie w przekleństwo, w koszmar. ITak, tak, „żyli długo i szczęśliwie”, ta wymijająca puenta kończy zwykle bajki. A emerytura? Nie trzeba wstawać do roboty... No cóż, z latami pracy zawodowej dzieje się często tak, jak ze wspomnieniami..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_zyli_dlugo_i_szczesliwie/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_zyli_dlugo_i_szczesliwie/0 Mon, 13 Apr 2026 20:01:00 GMT Oczywiście, wiele zależy od tego, co kryje się za określeniem „mój domek” (może być też „mój kawałek podłogi”). W świecie powieści „1984” Orwella, nawet w zamieszkiwanej przez siebie norze Winston Smith nie mógł robić tego co chciał. Wielki Brat patrzył, widział i słyszał wszystko. I wyciągał konsekwencje. Nawet domowe notatki robił Smith w ukryciu. I – w założeniu – tylko dla siebie. I No właśnie, a jak się pisze – w założeniu – nie tylko dla siebie? Żyjemy w czasach Internetu – co mocno zmienia całą sprawę, ale może właśnie dlatego warto spojrzeć wstecz i zobaczyć, jak wyglądało to w galaktyce Gutenberga. Jan Baszkiewicz..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_wolnoc_tomku/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_wolnoc_tomku/0 Mon, 30 Mar 2026 13:43:00 GMT I Ano „z powodu gnuśności młodzieży, niedbalstwa rodziców, ignorancji mistrzów i zaprzepaszczenia dawnego obyczaju. To zło naprzód zrodziło się w stolicy, potem rozpostarło się po Italii, a teraz po prowincjach grasuje”. Dzisiaj i do naszej polskiej prowincji dotarło. Zatem – parę wyuczonych epitetów i obelg, parę uniwersalnych frazesów, takich na każdą okazję i poklask „swoich” pewny. Na towarzyszących frazesom, obelgom, epitetom – tak bardzo rażącą w wielu przypadkach – niewiedzę i ignorancję „swoi” przymkną oko, a uwag „tamtych” i tak nie ma potrzeby słuchać. Dwie z sentencji Publiliusza Syrusa zdają się tu być niezwykle na..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_mistrzowie_mowy/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_mistrzowie_mowy/0 Tue, 24 Mar 2026 09:11:00 GMT  IOtóż, gdy sięgnąć pamięcią daleko wstecz, to okazuje się, że moje związki z teatrem nie są wcale tak marginalne, jak pierwotnie sądziłem. Otóż, po pierwsze – choć mimo wszystko mniej istotne – na studiach odbyłem miesięczną praktykę zawodową w Dziale Organizacji Widowni Teatru Śląskiego im. Stanisława Wyspiańskiego. Czy interesował mnie wtedy teatr? Powiedzmy, że jednak interesowały mnie bardziej, dość oryginalne, sposoby stosowane w celu zapełnienia teatralnej widowni. I jeszcze – to pracujący tam mój przyjaciel, Piotr Zaczkowski „zaraził” mnie lekturą świetnych teatralnych szkiców Jana Kotta. Co, ciekawe (i chyba znamienne)..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_magia_teatru_27_marca_przypada_miedzynarodowy_dzien_teatru/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_magia_teatru_27_marca_przypada_miedzynarodowy_dzien_teatru/0 Tue, 17 Mar 2026 10:00:00 GMT IMoja koncepcja felietonu jest diametralnie różna – co oczywiście nie oznacza, że jest lepsza. Po prostu – inna. W czasach mojego dzieciństwa i młodości inne kroniki były bardziej popularne od tych „tygodniowych”. Idzie o kroniki filmowe – wyświetlane obowiązkowo przed każdym seansem filmowym. Podobno nie były tak nachalnie propagandowo polityczne i ideologicznie skażone, jak te z lat pięćdziesiątych, ale przecież... Na Netflixie furorę robi serial „Ołowiane dzieci” – każdy odcinek tego sześcioodocinkowego mini-serialu poprzedzają fragmenty „kronik filmowych” z tamtych lat – dygnitarze partyjno-państwowi odwiedzają z całą propagandową..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_tygodniowe_i_filmowe/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_tygodniowe_i_filmowe/0 Fri, 13 Mar 2026 08:22:00 GMT No cóż, na pewno mógłby ją z pełnym przekonaniem powtórzyć Winston Churchill. Wdrażał ją wszak przez całe swoje polityczne życie – także siadając w Jałcie do stołu z Józefem Wissarionowiczem Stalinem. Tu Jacek Kaczmarski w finale swej słynnej „Jałty” myli się dokumentnie, przekonując, że „tylko ofiary się nie mylą/ i tak rozumieć trzeba Jałtę”. Otóż Lew Albionu doskonale rozumiał tamten świat, nie miał złudzeń, co do zamiarów Stalina, wiedział, co to polityka siły. Znał to wszystko doskonale, nawet jeśli rozmawiając z kalekim Roosveltem sprawiał (chciał sprawiać) Churchill wrażenie dającego się łatwo nabierać naiwniaka..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_sojusze_i_interesy/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_sojusze_i_interesy/0 Tue, 03 Mar 2026 11:20:00 GMT Ktoś słyszy „muzykę techno”, ja odbieram to jako natrętny, prymitywny hałas. Z podobnego rodzaju problemem spotykamy się, kiedy dwu mówi to samo. Bo wiele zależy od tego, kto mówi. Kto – i w jakiej sytuacji. „Nic się nie stało, Polacy, nic się nie stało” – słyszy (czy tylko słyszało?) się często, kiedy reprezentacja Polski w piłce nożnej straciła gola. Choć w tym momencie przecież właśnie coś się stało: biało-czerwoni albo tracili bramkę, albo po prostu przegrali mecz. Z czasem - w tym z genezy mającym dodać otuchy okrzyku – coraz częściej słychać było sarkazm. Co patałachy, znowu spieprzyliście, znowu zawiedliście... Z wami tak..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_nic_sie_nie_stalo/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_nic_sie_nie_stalo/0 Wed, 25 Feb 2026 20:26:00 GMT Otóż jedną z dających się zaobserwować tendencji w rozwoju prawa, bo prawo się rozwija, a jakże, było uczynienie wszystkich ludzi wobec prawa równymi. Nie dziwcie się Państwo, to, co wydaje się wam oczywiste, czyli równość wobec prawa, nie zawsze takie było; więcej - było zupełnie nieoczywiste, ba, nawet absurdalne. Przypominam, by sięgnąć w przeszłość jeszcze głębiej, że dla wielkiego filozofa Arystotelesa, niewolnik był mówiącym narzędziem. I Oczywiście, w zależności od prawniczej mody (uzasadnianej zwykle wynikami badań kryminologicznych) i biegłości adwokata, kary za takie same, bądź podobne przestępstwa mogą być baaaardzo..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_wedlug_cara/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_wedlug_cara/0 Tue, 17 Feb 2026 19:26:00 GMT No właśnie – a kiedy skończy się wreszcie wojna na/w Ukrainie? Kiedy rakiety, drony i inne współczesne rodzaje broni pozostaną już w magazynach? Jak będzie wyglądał świat, jak będzie wyglądała Europa – po tej wojnie? A może inny zestaw pytań? Na przykład – taki: Co jest w rzeczywistości celem Putina? Donbas, Krym, ustanowienie w Kijowie nowego – w domyśle: prorosyjskiego – rządu? Rozprawienie się raz na zawsze z planami Ukraińców, by nie w głowie im było do Unii Europejskiej i NATO? A może celem jest odzyskanie dla rosyjskich wpływów wszystkich bądź choćby tylko części, państw dawnego „obozu socjalistycznego”? Idźmy dalej: może chodzi..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_koniec_wienczy_dzielo/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_koniec_wienczy_dzielo/0 Mon, 09 Feb 2026 21:08:00 GMT Pomysły wydają się być niekiedy dość ekscentryczne. Dlaczego więc nie ogłosić Dnia Konesera? Dobra – zacznijmy, spróbujmy. W jednej z pierwszych scen trzeciego sezonu popularnego serialu HBO Max „Biały Lotos” pojawia się zupełnie marginalny, wydawałoby się, motyw. Pokojówka właściwie przypadkiem ostrzega turystów przed cerberą złocistą. Ta okazuje się toksyczną rośliną, której zjedzenie może spowodować śmierć – nie przypadkiem drzewo, na którym rośnie nazywane jest „drzewem samobójców”. Na rzucone, zresztą mimochodem, bez specjalnej powagi, ostrzeżenie hotelowego personelu zwróciłem uwagę dopiero wtedy, kiedy oglądałem serial powtórnie,..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_dzien_konesera/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_dzien_konesera/0 Mon, 02 Feb 2026 09:12:00 GMT Przede wszystkim – oczywiście – GKS Katowice, wielokrotny wicemistrz polski w piłce nożnej, zdobywca Pucharu Polski po legendarnym meczu z Górnikiem Zabrze – wygranym 4 do 1. To GKS Katowice eliminował z europejskich pucharów takie kluby, jak Bordeaux Zinedine’a Zidane’a i Christophera Dugarry’ego (niedługo później zostali z reprezentacją Francji mistrzami świata). Dalej – GKS Tychy – wicemistrz Polski z 1976 roku. IPrzede wszystkim – oczywiście – GKS Katowice, wielokrotny wicemistrz polski w piłce nożnej, zdobywca Pucharu Polski po legendarnym meczu z Górnikiem Zabrze – wygranym 4 do 1. To GKS Katowice eliminował z europejskich pucharów takie..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_gieksa/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_gieksa/0 Tue, 27 Jan 2026 09:55:00 GMT Ale współcześnie przyjęła się jej wersja anglojęzyczna – czy jej autorem jest znany XVIII pisarz Samuel Johnson, czy znacznie mniej znany amerykański polityk Hiram Johnson komentujący w ten sposób przystąpienie Stanów Zjednoczonych do I wojny światowej, to zdaje się być kwestią drugorzędną. Dzisiaj to, że „pierwszą ofiarą każdej wojny jest prawda” jest intelektualnym bilonem, każdego stać na to, by sentencję tę z marsową miną wygłosić. I jednocześnie, kiedy tylko do wojny dochodzi – zapomina się o niej błyskawicznie. Może dlatego, że każda (no, prawie każda) wojna przedstawiana jest przez agresora jako wojna prewencyjna. Nawet Adolf Hitler..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_biafra/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_biafra/0 Tue, 20 Jan 2026 07:52:00 GMT Zmarły w 2013 roku pisarz nie rozpoznałby z pewnością świata dzisiejszej szkoły – w którym miejsce energicznej woźnej czy poczciwego woźnego powoli (?) zajmuje wyspecjalizowany pracownik ochrony. Ale ja dziś nie o tym. INie będzie zatem o szkolnej agresji, która przykuwa uwagę opinii publicznej tylko co jakiś czas, zwykle w przypadku jakiejś tragedii. A przecież na co dzień osiągnęła szkolna agresja poziom niegdyś niewyobrażalny. Nie będzie też o szkole, w której ujmowane abstrakcyjnie wskaźniki liczą się bardziej niż rzeczywistość. Jaką rzeczywistość. Ano realną wiedzę, którą uczniowie i uczennice sobie w trakcie edukacji przyswoili...https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_pieska_edukacja/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_pieska_edukacja/0 Tue, 06 Jan 2026 07:45:00 GMT Przeznaczone dla innych uczonych okulistów. Jedyna powieść, w której tytule pojawiają się okulary głównego bohatera, jaka przychodzi mi do głowy, to opowiastka dla dzieci i młodszej młodzieży „Zorro, załóż okulary” Marty Tomaszewskiej – czytana przeze mnie, dawno, dawno temu. Oczywiście, powie ktoś, okulary to znak niemal firmowy Harry’ego Portera, a okazjonalnie zakłada je nawet Indiana Jones, ale... IPozornie inaczej jest z ekscentrykami. Weźmy chociażby film Janusza Majewskiego z 2015 roku „Ekscentrycy, czyli po słonecznej stronie ulicy”. Ale jest przecież i powieść Włodzimierza Kowalewskiego „Ekscentrycy”, a określenie ekscentryk..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_ekscentrycy/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_ekscentrycy/0 Tue, 30 Dec 2025 07:15:00 GMT Zwłaszcza, gdy doczytać w podtytule, że tematem opasłego tomu jest wojna, zmiany klimatyczne… No cóż, mam w swojej bibliotece cały dział poświęcony różnego rodzaju kryzysom. Ba, o jednym z takich niszczących świat (grecki) kryzysów, wojnie (peloponeskiej) jakiś czas temu napisałem nawet całkiem obszerny tom. Zaś co do globalnych zmian klimatycznych, to o swoich obawach rozmaite organizacje ekologiczne, zdążyły (także ustami szwedzkiej nastolatki Grety Thunberg) poinformować cały świat, więc „wszyscy rozumni ludzie wszystko powinni w tej sprawie wiedzieć i rozumieć”. Zostawmy. IBiorąc to wszystko pod uwagę postanowiłem – ze zrozumiałych..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_globalny_kryzys_jakis_czas_temu/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_globalny_kryzys_jakis_czas_temu/0 Tue, 09 Dec 2025 10:11:00 GMT Lata temu w dużej, blisko dwustuosobowej, wypełnionej po brzegi sali, prowadziłem spotkanie ze Stanisławem Tymem – aktorem, reżyserem i – na końcu, ale nie najmniej ważne – felietonistą. W pewnym momencie zapytałem niezapomnianego „Ryśka” („Bo wszystkie Ryśki to fajne chłopy”), co się przydarzyło ostatnio „temu Misiu”. Na co jakiś starszy wiekiem prymus z widowni wstał i z wyraźnym niesmakiem mnie poprawił – „nie mówi się temu Misiu, tylko temu Misiowi”. No cóż, sposób w jaki spojrzał na mnie wówczas Stanisław Tym – naprawdę niezapomniany. Ale – pan Stanisław z niejednego pieca chleb jadał – więc, pewnie, by pozostać w klimacie..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_tym_bardziej_czyli_czytajcie_zbiory_felietonow/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_tym_bardziej_czyli_czytajcie_zbiory_felietonow/0 Wed, 03 Dec 2025 07:13:00 GMT No cóż, od Stańczyka wzięła nazwę jak najbardziej poważna i wpływowa krakowska szkoła historyczna – „Stańczyków”. Wspomniana szkoła historyków była konserwatywna, ale – jeśli dobrze pamiętam – w polskiej szkole (przynajmniej tej, do której ja uczęszczałem) Stańczyk pojawiał się w „Weselu” jako krytyk konserwatywnej polityki, zachęcający do walki o wolność. Sprzeczność? Ależ to Polska właśnie! Stańczyk to symbol wyzwolenia się z okowów dworskiego konwenansu i języka. Bo choć w czasach królów, którym błaznował Stańczyk, nie obowiązywała polityczna poprawność (ta rozkwitła dopiero w naszych czasach), liczyły się wszak..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_blazen_stanczyk/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_blazen_stanczyk/0 Tue, 25 Nov 2025 19:53:00 GMT Żona zmarłego profesora Zembali – i zresztą cała jego rodzina – są publikacją dziennikarzy „Gazety Wyborczej” oburzeni. W sprawie rzetelności książki Watoły i Kortki głosu nie zabieram. Nie czytałem jej po prostu. Niemniej w tym kontekście interesujące zdaje mi się tu zjawisko bardziej ogólne. IOtóż „(g)dy w Polsce wychodzi się poza ubogą litanijkę cuchnących altruizmem, poświęceniem i fałszerstwem historycznym osób, zdarzeń i legend, historia staje się dla nas czymś tak naprawdę niepotrzebnym” – pisał ponad wiek temu Stanisław Brzozowski. To samo zdaje się tyczyć spisanych biografii. Czy coś się o postawienia diagnozy przez..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_z_zycia_wziete/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_z_zycia_wziete/0 Tue, 18 Nov 2025 00:00:00 GMT Tam właśnie, w roku 1946 na ławach oskarżonych zasiedli, w pierwszym z serii kilku procesów wytoczonych nazistowskim dygnitarzom i generałom, najbardziej znani hitlerowscy zbrodniarze wojenni – głównie politycy i wojskowi (Göring, Keitel, Jodl, von Ribbentrop). No cóż, już teraz, w listopadzie 2025, każdy chętny będzie miał okazję zobaczyć „Norymbergę”. Film – rzecz jasna. Z Russellem Crowe w roli Görniga. IO ile ów pierwszy, główny proces norymberski, w którym sądzona była sama wierchuszka nazistowskiej elity, urósł do rangi symbolu, to kolejne procesy, w których przed wymiarem sprawiedliwości stanęli narodowi socjaliści drugiego..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_norymberga_2025/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_norymberga_2025/0 Fri, 14 Nov 2025 00:00:00 GMT Tak, tak, na moment nie pomyślały o nim poważnie, a już tym bardziej – niepoważnie. Smiley skądinąd szpieg idealny, bohater kilku kultowych powieści Johna le Carré’go to osobnik „Mały pękaty, w najlepszym razie w średnim wieku, strój drogi, ale źle dopasowany (…) Płaszcz, w którym miał w sobie coś z wdowca, był z czarnej luźnej tkaniny, specjalnie zaprojektowanej, by nasiąkać wodą. Gdy nosił go na sobie, mankiety prawie zakrywały palce (…) bo albo rękawy były za długie, albo palce za krótkie. Kapeluszy nie nosił z próżności, w słusznym przekonaniu, że wygląda w nich śmiesznie. Jak jajko w kapturku, zauważyła jego piękna żona..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_agent_agentowi/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_agent_agentowi/0 Tue, 04 Nov 2025 00:00:00 GMT Dla mnie taką postacią na pewno był Stefan Kisielewski, dla wielu po prostu Kisiel. Sam żartobliwie zaznaczał: „(…) gdy piszę, co mi się podoba, podpisuję się »Kisiel«, gdy piszę, co należy robić, podpisuję się »Stefan Kisielewski«”. IOd lektury jego felietonów wielu czytelników rozpoczynało przed laty czytanie „Tygodnika Powszechnego”. Sam też należałem do tłumu wielbicieli tekstów Kisiela, na autorskie spotkanie z nim załapałem się tylko raz. Niektórzy wyrafinowani felietoniści zarzucali mu niechlujstwo stylistyczne, ale temu, że był wybitnym publicystą nie przeczył już nikt. Nawet niechętny mu Jerzy Urban. Kiedy dzisiaj myślę,..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_woda_po_kisielu/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_woda_po_kisielu/0 Mon, 27 Oct 2025 00:00:00 GMT ICzy czytają je Chińczycy (Chinki?), tego oczywiście nie wiem, niemniej w Państwie Środka ktoś je jednak czyta. No dobra, na razie to tylko trzy osoby, ale... Ale – po pierwsze – najdłuższa droga rozpoczyna się od pierwszego kroku. I – po drugie – czytają w Chinach moje teksty nieprzetłumaczone na angielski. Rośnie więc we mnie duma, że język Reja i Kochanowskiego (a także Mickiewicza i Słowackiego, Witkacego i Gombrowicza itd...) staje się – na choćby mikrą (na razie) skalę – popularny w tak odległym, a jednocześnie wielkim jak kontynent kraju. Stop. Pewna prawniczka nazwała mnie niedawno w towarzystwie „kwintesencją sarkazmu”. Stop...https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_na_marginesie_historycznej_plotki/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_na_marginesie_historycznej_plotki/0 Mon, 20 Oct 2025 00:00:00 GMT I Wtedy właśnie wprowadzono na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stan wojenny. Zatem zderzenie bojowego wozu piechoty, znaczącej nazwy kina („Moskwa”) i równie znaczącego tytułu filmu, zdawać musiało się symboliczne. Po latach to właśnie zdjęcie Niedenthala zdobiło okładkę książki Gabriela Meretika, „Noc generała”. Musi być ono ważne dla samego polsko-brytyjskiego fotografa, a przynajmniej wydawców jego książki „Zawód: fotograf” skoro i tam znalazło się na okładce. „Czas apokalipsy”... Gabrysia zakupiła mi właśnie kurtkę M65 (model używany przez United States Army w czasie wojny wietnamskiej), ale nie tylko z tej okazji postanowiłem..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_czas_apokalipsy/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_czas_apokalipsy/0 Tue, 07 Oct 2025 00:00:00 GMT I Paradoksalnie jednak, gdy dzisiaj przypatrzeć się pisarskiemu dorobkowi Kafki, to widać jak wielki wpływ na kształt jego literackich arcydzieł miała duszna atmosfera prawniczych katedr. Psycholog w twórczości autora „Procesu” podkreśli trudne relacje łączące go z ojcem, ale studia prawnicze bardziej może jednak oddziaływały na artystyczne wizje Kafki. Na uwagę zasługuje przede wszystkim jedna cecha, bardzo mocno obecna w najlepszych dokonaniach twórczych Kafki, tj. właśnie „Procesie” i „Zamku”. Oto rzeczywistość nie istnieje, istnieją tylko logika prawnicza (w „Procesie”) albo logika biurokratyczna (w „Zamku”). Wyroki i przepisy wykoślawiają..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_mysli_przy_kafce/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_mysli_przy_kafce/0 Mon, 29 Sep 2025 00:00:00 GMT To znaczy zatytułować go – „Ojczyzna” albo „Dom”. Nie poznamy oczywiście odpowiedzi na to pytanie. Niemniej można podejrzewać, że polscy dystrybutorzy amerykańskiej produkcji o meandrach walki z terroryzmem nie bez powodu uznali, że lepiej zachować tytuł w wersji oryginalnej. No cóż, niektóre tłumaczenia anglojęzycznych filmów na polszczyznę mogą sprawiać wrażenie trafniejszych niż te, które obmyślili dla nich sami autorzy. I tak – na przykład – głośny film (a potem – sic! – książka) stworzony według scenariusza Alistaire’a MacLeana „Where Eagles Dare” (z Richardem Burtonem i Clintem Eastwoodem) wyraźnie zyskał w polskim tłumaczeniu..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_glowy_zdrajcow/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_glowy_zdrajcow/0 Mon, 15 Sep 2025 00:00:00 GMT Pozostawiając serce kardiologom i neoromantycznym poetom (w tym Poecie z „Wesela”), zajmijmy się prozą. Prozą życia. I tu – jeśli idzie o obraz Polski w rodzimej literaturze – rysował się (i – zaryzykuję – rysuje się nadal) pewien szczególnego rodzaju deficyt. Deficyt rzeczywistości. ISprawa nie jest bynajmniej nowa. Jeszcze w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku Stefan Kisielewski pisał o wystawie polskiej sztuki współczesnej w Centrum Pompidou: „Jest tam Gombrowicz, Witkacy, Mrożek, Różewicz, Lem, jest Kantor, Teatr Stu, Teatr Ósmego Dnia, Pantomima Tomaszewskiego, Grotowski, Piwnica (Pod Baranami – przyp. KŁ), Festiwale – co..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_a_to_polska_wlasnie/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_a_to_polska_wlasnie/0 Thu, 11 Sep 2025 00:00:00 GMT ICzarny wrzesień. Wiele w dziejach różnorakich konfliktów, bitew i wojen zasługiwałoby na nazwanie ich „czarnymi wrześniami”. Dla Polski najczarniejszym wrześniem był oczywiście ten z roku 1939. Ale przecież niewiele brakowało, a III Rzesza najechałaby na Rzeczpospolitą kilka dni wcześniej, już pod koniec sierpnia. Czy jednak pierwsze dni września roku pamiętnego to rzeczywiście początek II wojny światowej? „Wojna w Europie nie wybuchła ot tak, przypadkowo 1 września 1939 roku. Niektórzy historycy mówią o »wojnie trzydziestoletniej«, trwającej od 1914 roku do 1945 roku (...) Inni utrzymują znowu, że »długotrwała wojna« , która rozpoczęła..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_wrzesniowy_realizm/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_wrzesniowy_realizm/0 Mon, 01 Sep 2025 00:00:00 GMT To, co po nim pozostało (a pozostało całkiem sporo), jest turystyczną atrakcją Splitu, miejsca mało znaczącego na mapie rzymskiego Imperium, współcześnie – jednego z ważniejszych miast Chorwacji. A przecież dzisiaj Dioklecjan, pofantazjujmy trochę, przechadzając się po resztkach swojej rozległej pałacowej siedziby wpadłby może w prawdziwe kompleksy. Dlaczego? Z jakiego powodu? Otóż mógłby trafić do mieszczącego się w niej dzisiaj sklepu (reklamującego się jako centrum z pamiątkami). A jeśli tak, to znalazłby tam obszerną salę z gadżetami zapożyczonymi ze znanego serialu HBO „Gra o tron”. Nie musiałby zresztą specjalnie się w tym celu wysilać..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_kompleks_dioklecjana/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_kompleks_dioklecjana/0 Thu, 21 Aug 2025 00:00:00 GMT „Cała przeciętna drobnomieszczańska egzystencja absolutnie nie zapowiadała jego burzliwej przyszłości” – tak pisał o jednym z najbardziej znanych (i krwiożerczych) rewolucjonistów Jan Baszkiewicz. Dodajmy, że w przedrewolucyjnej części biografii Maksymiliana Robespierre’a na wspomnienie zasługuje może jedno, jednak symboliczne wydarzenie. Otóż przed rewolucją późniejszy kat arystokracji (i nie tylko) wygłaszał na kolanach mowę na cześć  Ludwika XVI, który – jak wiadomo – dokonał żywota pod gilotyną. Ale, ale… Kto chce poznać koniec rewolucyjnej kariery Robespierre’a, niech zajrzy do obszernego, właśnie wydanego tomu Colina Jonesa „Upadek..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_chwala_i_chala/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_chwala_i_chala/0 Mon, 04 Aug 2025 00:00:00 GMT I Jak wiadomo angielskie słowo dream znaczyć może „sen” czy „marzenie” – decyduje kontekst. Mój sen „nocy letniej” miał charakter, by tak rzec, akademicki. Otóż śniło mi się, że mam wygłosić uroczysty wykład o tym, czym jest socjologia, czym jest społeczeństwo. Miałem to zrobić w olbrzymiej auli uniwersyteckiej starego stylu, tzn. z wielką liczbą rzędów, jeden nad drugim, gdzie były stare (dębowe?) siedziska. Aula wypełniona po brzegi. Ale pojawił się pewien mały problem – nie miałem „stichpunktów”, najważniejszych zapisanych tez, które miałbym w wykładzie rozwijać. Wielcy wykładowcy, tacy chociażby jak Izajasz Berlin miewali..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_sen_nocy_letniej/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_sen_nocy_letniej/0 Mon, 28 Jul 2025 00:00:00 GMT Nie będę też nawiązywał do innej lektury, nie tylko nieobowiązkowej, ale w PRL-u wręcz zakazanej – idzie mi o „Ciemność w południe” Arthura Koestlera. Niemniej – tematem felietonu będzie ciemność. I strach ludzi przed ciemnością. IIdzie, rzecz jasna, o strach dorosłych ludzi. Bo jak przeczytałem w Internecie – „lęk przed ciemnością u dzieci to normalne zjawisko, które ma charakter rozwojowy. Bardzo często pojawia się samoistnie u 3-letnich maluchów, a w miarę rozwoju znika, ustępując miejsca odwadze”. No właśnie, piszę o „strachu”, a nie „lęku”. Bo kto przyzna się do tego, że lęka – właśnie, lęka się zagrożeń,..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_co_to_bedzie/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_co_to_bedzie/0 Tue, 22 Jul 2025 00:00:00 GMT „Czemu się nie dziwisz, kiedy dziwić się potrzeba?” – pyta Gombrowicz w „Trans-Atlantyku”. Wie dlaczego, otóż dlatego, że drąży go pustka. Dziwimy się coraz mniej, kolejne absurdy łykamy albo oswajamy się z nimi niepokojąco szybko. Nie dziwmy się, bo przecież „powszechnie wiadomo”. A właśnie – Janusz Szpotański dawno temu zapisał co następuje: „Jak powszechnie wiadomo (choć zupełnie nie wiadomo dlaczego)?”. IPodobno dwie tylko rzeczy są wieczne – śmierć i podatki. A co z korupcją? Jeśli nie jest wieczna, to na pewno, po niezliczonych próbach jej eliminacji z życia społecznego, odradza się nader szybko. Wyrasta wszędzie, gdzie..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_takie_tam/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_takie_tam/0 Wed, 09 Jul 2025 00:00:00 GMT Może ona dotyczyć sytuacji zupełnie zwyczajnych, ale może też ekstraordynaryjnych. W domu, który niegdyś nazywano domem obłąkanych, starano się zwykle przywrócić poczucie granic rzeczywistości – Napoleon Bonaparte był cesarzem Francuzów. I zmarł dawno temu na wyspie świętej Heleny. Niezależnie od tego, co się komu dzisiaj na ten temat zdaje i kim się czuje. I Otóż instytucje nie zawsze chcą mieć dla ludzi tak dobroczynny wpływ. Ba, niekiedy dzieje się wręcz przeciwnie. Wykrzywiają wtedy rzeczywistość nie tyle nawet do granic możliwości, ale daleko poza nie. Winston Smith, bohater powieści „1984” George’a Orwella, kiedy jeszcze..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_troche_po_rachunkow/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_troche_po_rachunkow/0 Wed, 02 Jul 2025 00:00:00 GMT Wspomniałem o prysznicu nie bez powodu. Portal Interia przypomniał niedawno historię (i ciąg dalszy) filmowego ujęcia, które przeszło do klasyki kina. Idzie o „scenę pod prysznicem” z „Psychozy” Alfreda Hitchcocka. Komuś, kto film Hitcha (darujmy sobie „cocka” – zgodnie z życzeniem reżysera) widział, przypominać nie trzeba. Ale ponieważ „Psychoza” liczy sobie niemal tyle wiosen co ja, to jednak dla porządku scenę, o której mowa, przypomnę. Kobieta bierze prysznic w puściuteńkim motelu na peryferiach – i właśnie wtedy pojawia się za kotarą postać z nożem w ręku. Aktorka jeszcze długo potem miała przeżywać traumę, kiedy czekała na..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_spod_prysznica/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_spod_prysznica/0 Wed, 18 Jun 2025 00:00:00 GMT IA może bardziej przemawia do niej ironia cytatu – też z Mickiewicza – „Szabel nam nie zbraknie szlachta na koń wsiędzie, my z synowcem na czele i jakoś to będzie”. A może nie zapamiętała ani jednego, ani drugiego? Zresztą – romantyzm polityczny? A miłość? No tak, ci zakochani romantycy... „Marek kolekcjonował słowo kocham jak koraliki (...). Można by pomyśleć, że adresatka tego słowa odegrała jakąś rolę w życiu piszącego. Ale ja czuję, że żadnej roli w życiu Marka nie odegrałam. On pisał »miłość«, a myślał »czystość, godność, prawda«. I nigdy nie pokazywał, że miłość jest dla niego wartością nadrzędną. Dla niego najważniejsze..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teskty_leckiego_okruchy/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teskty_leckiego_okruchy/0 Thu, 12 Jun 2025 00:00:00 GMT INie wiem, jak przeliczać literaturę na kieliszki – to wiedzieliby być może Malcolm Lowry czy Wieniczka Jerofiejew – więc łatwo zarzucić mi można brak precyzji. Ale przecież jest coś na rzeczy, również język, a nie tylko ucho, nasyca się literaturą. A kiedy już się nasyci, zaczyna szukać nowych podniet: wrażeń i wyrażeń, słów i układów zdań, fraz i stylów. Wszystko po to, by odkryć nowe sposoby odczuwania świata, a niekiedy – zdarza się to niezwykle rzadko, ale jednak się zdarza – także całe nowe światy. Języki obce odgrywają tu rzecz jasna specjalną rolę. Specjalną, ale nie decydującą. Chodzi wszak o to, aby język giętki powiedział..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_na_jezyku/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_na_jezyku/0 Wed, 04 Jun 2025 00:00:00 GMT A gdyby zamiast pism chińskiego mędrca znaleziono „Zbrodnię i karę” Fiodora Dostojewskiego? Różnica wieku pomiędzy katem (studentem) a ofiarą (portierką)  uprawdopodobniały pewnie bardziej związek przyczynowo skutkowy zbrodni z powieścią. I jeszcze to samo (w realu i powieści) narzędzie zbrodni – siekiera... A właśnie – cóż czytał bohater „Zbrodni i kary”, 23-letni Rodion Raskolnikow? No cóż, pisze się w tym kontekście o nietzscheanizmie Raskolnikowa. I niewątpliwie nihilizm występuje zarówno w „filozofii” Raskolnikowa jak i filozofii Friedricha  Nietzschego. Tyle, że to nie Raskolnikow czytał Nietzschego, a Nietzsche..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_lektury_mordercow/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_lektury_mordercow/0 Mon, 26 May 2025 00:00:00 GMT Dotyczy wszak tylko tych – powtórzę: bardzo nielicznych wreszcie – obywateli i obywatelek, którzy z jakichś powodów chcą (i mogą) skorzystać nie tylko z czynnego, ale także z biernego prawa wyborczego. Odnieśmy ich mikrą liczbę do milionów tych, którzy uczestniczą w procesie demokratycznym. Nikła liczba kandydatów do politycznych ław czy foteli nie świadczy oczywiście automatycznie o ich wysokiej (elitarnej) jakości – zarówno intelektualnej jak moralnej. No rozglądnijcie się – kto zasiada na poselskich ławach? Kto (i jak) zabiera głos z sejmowej trybuny? Ktoś złośliwy przypomniałby w tym kontekście znanego z imienia konia Kaliguli Incitatusa...https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_kabina_urna_kon/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_kabina_urna_kon/0 Tue, 20 May 2025 00:00:00 GMT Tak, nie potrzeba zapisywać nowych, w zamiarze zawsze jakoś tam odkrywczych, komentarzy, kiedy pospolitość skrzeczy i można zadowolić się przypominaniem dawno temu postawionych diagnoz i wielokrotnie sygnalizowanych prognoz. Ot, kiedyś można było co roku przeczytać artykuły (dobra, artykuliki) zatytułowane „Zima zaskoczyła drogowców”. Bo zaskakiwała zima drogowców co roku; w taki sam sposób – padało (za) dużo śniegu. No cóż, „taki mamy klimat”... Dobra, klimat dzisiaj także należy do kwestii politycznych. IPrzejdźmy zatem do sytuacji politycznej – powtarzalnej jak najbardziej. Przynajmniej w społeczeństwach demokratycznych. Do wyborów...https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_komentator/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_komentator/0 Mon, 12 May 2025 00:00:00 GMT To trochę tak, jak z dwuznacznymi przeprosinami pewnych, pożal się Boże, „dowcipnisiów”. Taki najpierw rzuca ogólną uwagę, typu „W kulturze Zachodu mężczyzna, który miał wiele kobiet, to Casanova, Don Juan, zaś kobieta, która miała wielu mężczyzn, to...”. A następnie, ze świętoszkowatą miną powiada, że każdą z pań, które poczuły się tym spostrzeżeniem urażone – przeprasza. IMoże się mylę, ale jednak zaryzykuję stwierdzenie, że jeśli idzie o szacunek, to jest to zjawisko szczególnie rzadko spotykane w świecie polityki. Dobra, sam nie jestem politykiem, więc tak naprawdę nie wiem, jaki rodzaj szacunku ma klasa polityczna..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_z_calym_szacunkiem/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_z_calym_szacunkiem/0 Thu, 08 May 2025 00:00:00 GMT INie wiem, czy za taką można uznać ekranizację „Doktora Żywago” Borysa Pasternaka (1965, reżyseria David Lean z m.in. Omarem Scharifem, Geraldine Chaplin, Rodem Steigerem), choć przyniosła jego twórcom kilka statuetek Oscara. A „Quo Vadis?”? Pomińmy ekranizację z epoki kina niemego (1913, reżyseria Enrico Guazzioni). Na pewno jednak taką superprodukcją była ekranizacja „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza z połowy XX wieku. Tak, dzisiaj nie zrobiłaby pewnie na nikim wrażenia, niemniej wyprodukowana w roku 1951, (z Robertem Taylorem, Deborah Kerr, Peterem Ustinovem), choć może legitymować się ledwie ośmioma nominacjami do Oscara, na określenie..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_jakiz_artysta_ginie/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_jakiz_artysta_ginie/0 Wed, 30 Apr 2025 00:00:00 GMT Otóż, twierdzą przekorni, podobno uczy tylko tego, że ludzie z historii niczego się nie nauczyli. Czy coś z tego nieuctwa wynika, ma to jakieś konsekwencje? No cóż, George Santayana ostrzegał: „Ci, którzy zapomnieli o przeszłości, skazani są na jej powtórkę”. IEch, ten brak umiejętności uczenia się... Z historii, ale także własnego doświadczenia. Nie jest to zresztą deficyt charakterystyczny dla homo sapiens. Autobiograficzny tom wybitnego pisarza, Johna Le Carre’a, nosi tytuł „Tunel z gołębiami”. A w nim nawiązanie do sceny strzelania do gołębi hodowanych na dachu kasyna w Monte Carlo. Po co? W jakim celu? Sekretem był ich „odlot”..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_oczy_szeroko_zamkniete/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_oczy_szeroko_zamkniete/0 Wed, 16 Apr 2025 00:00:00 GMT To jedno z moich ulubionych zdań: I co z tego? Otóż, przyznaję, że nie miałem pojęcia, że cytuję (no, prawie) Andy Warhola. Inny, równie jak ja nieudany pisarz (moja pierwsza powieść także nie trafiła – jeszcze – na księgarskie półki), bohater świetnego filmu „Bezdroża” (reż. Alexander Payne, 2004, z Paulem Giamattim w roli głównej) zwierza się przyjacielowi: „Połowę życia mam za sobą i nic nie osiągnąłem. Jestem jak odcisk palca na szybie wieżowca. Jak smużka gówna na papierze toaletowym, spływająca do morza z milionami nieoczyszczonych ścieków...”. – Widzisz? Powiedziałeś coś pięknego. Ja bym tego nie wymyślił – pociesza go..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksy_i_kon_teksty_leckiego_z_poezja_na_ty/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksy_i_kon_teksty_leckiego_z_poezja_na_ty/0 Wed, 09 Apr 2025 00:00:00 GMT IW grę wchodzić może wiele możliwości. Jakaś rewolucja, która uruchomi procesy społeczne tak gruntownie, jak Wielka Rewolucja Francuska? Ale w grę wchodzić mogą także sprawy, które na co dzień określamy jako błahe. Wreszcie, jak przekonywał nie tak dawno filozof, profesor Bronisław Łagowski: dzisiejsze „odkształcenia języka w stronę ordynarności, która, (…) wkrada się w obyczaje, a to oznacza zwrot, przy którym rewolucja francuska wygląda na zdarzenie błahe”. No cóż, nie będę się wysilał na głębszą interpretację strof awangardowego poety – jestem wreszcie tylko felietonistą. Ale przyznaję, że jakoś sklejają mi się bardzo słowa..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_zmienia_sie_skora_swiata/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_zmienia_sie_skora_swiata/0 Mon, 31 Mar 2025 00:00:00 GMT W czasie przedwyborczym zawsze wskazać można kilka spraw, które dadzą sztabom i kandydatom możliwość do głośnych kampanijnych pohukiwań. Politycy chętni do zamieszkania w prezydenckim pałacu te właśnie sprawy postawią na ostrzu noża – nie po to, by pięknie różnić się od konkurenta, ale by pokazać, jak bardzo są od niego lepszym wyborem. W innych kwestiach kandydaci będą starali się ślizgać, by nie zrazić elektoratu centrowego, który jest do „wyjęcia”. I jest jeszcze trzecia kategoria spraw, „o których będą te wybory”. Te, w których przynajmniej Trzaskowski i Nawrocki będą mówili jednym głosem. I to nawet nie dlatego, że mają w tej..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_ojcowie_i_dzieci_1/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_ojcowie_i_dzieci_1/0 Wed, 26 Mar 2025 00:00:00 GMT Wiele jest powodów takiego stanu rzeczy i nie sposób się nad nimi pochylać w krótkim z natury felietonie. Ale przyszedł mi do głowy prosty wskaźnik – porównajmy liczbę produkcji filmowych poświęconych Führerowi i tych, w których bohaterem jest Mussolini. Przewaga filmowych obrazów z Hitlerem (w roli głównej i w tle) jest absolutnie miażdżąca. Przyznam, że ja sam przypominam sobie (i z trudem) tylko jeden film o włoskim Wodzu („Mussolini. Ostatni akt” z Rodem Steigerem i Franco Nero, muzyka Ennio Morricone, reżyseria Carlo Lizani 1974). Zaś gdy idzie o współczesną debatę publiczną, to tu też Hitler ma symboliczną przewagę nad Duce. Wreszcie..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_katyn_w_kontekscie/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_katyn_w_kontekscie/0 Wed, 19 Mar 2025 00:00:00 GMT I Bowiem, w porównaniu z czeską fascynacją Marka, moje „czeskie doświadczenia” są daleko bardziej niż skromne. I jest tak chyba jednak nie tylko dlatego, że Migalskiemu z Raciborza było i jest do granicy czeskiej o wiele bliżej niż mnie z Katowic. I – jeszcze dodam – nie tylko dlatego, że inicjacje w poznawaniu tego, co zadziwić może za południową granicą nie były w moim przypadku tak efektowne, jak – zobaczone przez Marka przed laty na praskim basenie – odsłonięte piersi młodych Czeszek. Może zatem czas podsumować – jakież są zatem te moje skromniutkie doświadczenia Czech, Czechów i Czeszek? No cóż – zacznijmy od tego, iż przez pierwsze..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_czeskie_rozrachunki/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_czeskie_rozrachunki/0 Wed, 12 Mar 2025 00:00:00 GMT Zdarza się, że w poważnych pracach z zakresu nauki o polityce autorzy odwołują się do diagnoz stawianych przez pisarzy. I tak Robert D. Kaplan przywołuje Josepha Conrada, a dokładniej jego powieść „W oczach Zachodu”. Pisze Kaplan: „W notce od autora Conrad twierdzi, że społeczności ludzkie często tragicznie oscylowały między »okrucieństwem i głupotą rządów autokratycznych«, a »nie mniej głupią dziką reakcją« utopijnych ideałów” (Robert D. Kaplan, „Tragizm polityki naszych czasów”. Strach, fatum i brzemię władzy”, przeł. M. Głatki, Warszawa 2023, s. 63). Co do utopijnych ideałów – anarchizm znany jest oczywiście w historii..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_wszystko_wolno/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_wszystko_wolno/0 Wed, 05 Mar 2025 00:00:00 GMT I Opiniowałem dwie książki profesorów Uniwersytetu Warszawskiego Andrzeja Waśkiewicza („Otium cum dignitate, czyli o godziwym spędzaniu czasu wolnego. Szkice z historii idei”) i wywiad-rzekę Piotra Kulasa z Pawłem Śpiewakiem („W cierpieniu nie ma nic pozytywnego. Paweł Śpiewak w rozmowie z Piotrem Kulasem”). Rozmowa profesorów Kulasa ze Śpiewakiem to pasjonująco opowiedziany fragment historii (intelektualnej, ale nie tylko) Polski (i PRL-u i III Rzeczypospolitej). O czym traktuje praca Waśkiewicza informuje tytuł jego niezwykle erudycyjnego, napisanego świetnym językiem studium. Na okładce tej ostatniej książki zamieszczono kilka zdań z mojej recenzenckiej..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_socjologia_na_co_dzien/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_socjologia_na_co_dzien/0 Fri, 28 Feb 2025 00:00:00 GMT Mogą wszak w grę wchodzić procesy społeczne,  ekonomiczne, polityczne i jeszcze inne. Niemniej, zaryzykuję, że na targowiskach mówi się i pisze przede wszystkim o procesach sądowych. Pojawiają się przy okazji na tapecie kwestie zdolne „niespiesznego przechodnia” zadziwić. Ot, chociażby pytania: czy ktoś ma dowieść swojej niewinności przed sądem, czy też trzeba oskarżonemu winę udowodnić? No właśnie – czy w sformułowaniu „niewinni nie mają się czego obawiać” nie można – oprócz naiwnego optymizmu (zobaczcie chociażby klasyczny film „Dwunastu gniewnych ludzi”) – wyczytać jakiejś formy słabo zawoalowanego cynizmu? No cóż,..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_proces_przed_zamkiem/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_proces_przed_zamkiem/0 Tue, 18 Feb 2025 00:00:00 GMT Choć raczej wątpię, by stała się inspiracją dla malarzy – zacznijmy od tego czy, pozostawi ślad na płótnach artystów. Kiedyś wojna była dla nich inspiracją – czy też społecznym zamówieniem, zostawmy. Komuś, kto historię malarstwa zna – a i to, co najwyżej – powierzchownie, czyli komuś takiemu, jak autor tego felietonu, wojna w obrazach kojarzyć się musi przede wszystkim z przedstawieniami scen ze sławnych bitew. INie ma potrzeby wymieniać w tym kontekście najbardziej znanych dzieł – nam Polakom niech wystarczą jako ilustracje powszechnie znane „Bitwa pod Grunwaldem” czy „Jan Sobieski pod Wiedniem”. Oczywiście nawet ignorantowi..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_wojna_w_obrazach/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_wojna_w_obrazach/0 Tue, 11 Feb 2025 00:00:00 GMT Michał Rusinek, bardziej znany jako sekretarz Wisławy Szymborskiej, pisze: „Znam małżeństwo, które wybrało się w podróż poślubną na Wyspy Kanaryjskie. Tam jest podobno przez cały rok ciepło i słonecznie, ale zdarzają się odstępstwa od tej reguły. Takie właśnie odstępstwo zdarzyło się temuż małżeństwu: przez cały tydzień ich pobytu lał deszcz. Wrócili do Krakowa ze skwaszonymi minami i wkrótce się rozwiedli” (M. Rusinek, „Nadbagaż”, Znak Kraków 2024, s. 19).  I Nie wiem, kiedy na jakiej wyspie Kanarów wylądowali krakowscy pechowcy. My z żoną mieliśmy, by tak rzec, więcej szczęścia. Na okrągłą (no, prawie okrągłą) rocznicę..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_nie_znalezc_sie/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_nie_znalezc_sie/0 Wed, 05 Feb 2025 00:00:00 GMT I Przepraszam za tę małą szkolną powtórkę. Ale – cóż – pamiętacie jeszcze? Gdy idzie o dramat, to w szkolnej edukacji podaje się dziatwie na początek do czytania (ciekawe – czy ciągle jeszcze?) „Antygonę” Sofoklesa. To oczywiście tragedia. Wiadomo – wysoki ton, dylematy moralne, sprawy ostateczne: życia i śmierci itd. Wszystko to ma (miało?) kształtować młode umysły – utwierdzać w przekonaniu, że nakazy etyczne mają (a przynajmniej powinny) wygrywać z nakazami władzy, jeśli te ostatnie im zaprzeczają, jeśli – w wersji mocniejszej – próbują je deptać. „Antygona” została napisana w czasie pełnego rozkwitu kulturalnego..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_nie_tylko_o_zabach/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_nie_tylko_o_zabach/0 Tue, 28 Jan 2025 00:00:00 GMT I I tak na Wyspach Kanaryjskich kanarków nie uświadczysz – ich nazwa wzięła się od łacińskiego słowa „canis” (pies), a pretekstem do jej nadania były szalejące niegdyś na tych wyspach stada dzikich psów. Ale wróćmy do naszych bananów, które dały nazwę republice: bananowej. Wikipedia podaje – jako przykład takiego państwopodobnego tworu trzy ilustracje – Honduras, Nikaragua i Panama. Nie szło tylko o to, że akurat tam rosły banany. Wreszcie nie tylko o ten „jadalny owoc tropikalny” chodziło, importowano z takich republik również inne owoce ziemi – na przykład kawę. Bardziej znaczące w nazwie „republika bananowa” miało być to, że wpływ..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_republika_bananowa/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_republika_bananowa/0 Wed, 22 Jan 2025 00:00:00 GMT A może o zakupie zadecydowało odnotowane – zaraz po reklamie roli Katarzyny Kozaczyk – przesłanie, którym kierował się reżyser filmu, Tinto Brass? Ten wyznał, że przyjął za własne główne myśli cenionego także przeze mnie pisarza – Al.berto Moravii. Jakie to myśli? „Eros jako sposób interpretacji życia. Perwersja seksualna jako manifestacja prawdy ukrytej pod maską konwencji. Wyraża ona to, co ściąga na siebie społeczne prześladowanie”. No cóż – perwersja niejedno ma imię, niekoniecznie musi być wszak związana ze sferą seksu. I społeczne prześladowanie niejedno ma imię. Bo zobaczmy... I Dobrze, w dalszej części felietonu nic..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_on_patrzy_i_slucha/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_on_patrzy_i_slucha/0 Wed, 15 Jan 2025 00:00:00 GMT I Tak... Saudyjczycy nie kojarzą się zwykle – i nie ma się czemu specjalnie dziwić – z piłkarską klasą. Choć oczywiście zawsze znajdzie się ktoś, kto przypomni, że na ostatnim mundialu wygrali z późniejszym mistrzem świata – grającą w najsilniejszym składzie Argentyną. I może nawet doda, że przecież Polska na tym samym turnieju wygrała z Arabią Saudyjską, więc... Dobra, nie brnijmy. Dzisiaj – ciszej nad naszymi Orłami. Będzie o to łatwo, bo felieton rozpocząć chcę od piłkarza z Arabii. Piłkarza, który – wraz z kibicami ze swojego kraju miał okazję zasmakować rzymskiej szydery. I to w sposób specjalnie wyrafinowany, bo dla Saudyjczyków..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_ironia_podszyta_szydera/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_ironia_podszyta_szydera/0 Thu, 09 Jan 2025 00:00:00 GMT Z prostej przyczyny: bo, kiedy ów ktoś mógłby swój dany mu w życiu czas docenić, to już ziemski padół zdążył opuścić. Spójrzmy chociażby na przypadek Tytusa. Nie, nie Tytusa znanego bardziej dojrzałym czytelnikom/czytelniczkom z kultowego PRL-owskiego komiksu Papy Chmiela „Tytus, Romek i A’Tomek”, ale Tytusa – rzymskiego imperatora. ISerial „Those about to die” (Amazon Prime Video), którego akcja rozpoczyna się w czasach cesarza Wespazjana (69-79 p.n.e.), sprowokował mnie do tego, by otworzyć „Poczet cesarzy rzymskich” Aleksandra Krawczuka. Nie tylko do portretu Wespazjana, także jego następców – Tytusa i Domicjana. I stało się..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_zycie_po_zyciu/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_zycie_po_zyciu/0 Mon, 30 Dec 2024 00:00:00 GMT Odpowiedź jest prosta i jednoznaczna – ależ nie! Ba, nauka nie tylko nie kłamie. Nie może kłamać. Dlatego właśnie nazywamy ją nauką. Oczywiście, konkretne naukowe ustalenia mogą być po jakimś czasie odrzucone. Pojawiają się nowe teorie, które bardziej adekwatnie wyjaśniają zjawiska i zdarzenia. Niemniej ustalenia kłamliwe nie zasługują na nazywanie ich nauką. IDlatego – chociażby – nie była przez moment naukową dyscypliną tak ceniona w III Rzeszy fizyka aryjska. A przecież wprowadził to pojęcie Philip Eduard Anton von Lenard, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1905 roku. Jednak później, w czasie kiedy tworzył zręby..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_naukowe_fantazje/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_naukowe_fantazje/0 Mon, 23 Dec 2024 00:00:00 GMT IW realu kończy się nam rok 2024, a zaczyna 2025. Oby naprawdę był lepszy. Po roku 1984 – nastąpił rok 1985. Był lepszy? Czy to kto dziś pamięta? Trzeba by zajrzeć do prowadzonych wówczas przez skrupulantów sekretnych dzienników. Bo w partyjnej propagandzie – każdy kolejny rok był lepszy, a przynajmniej przełamywał pojawiające się tu i ówdzie trudności („Socjalizm jest to ustrój, w którym bohatersko pokonuje się »trudności« nieznane w żadnym innym ustroju!” – jak trafnie zauważał Stefan Kisielewski, Kisiel, legendarny felietonista „starego” „Tygodnika Powszechnego”). A w literaturze? Mam tu, że sprecyzuję, na myśli literaturę..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_1984_1985_2029/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_1984_1985_2029/0 Wed, 18 Dec 2024 00:00:00 GMT Tyle że, kiedy ja miałem okazję go zobaczyć, otaczał go spory tłum oglądających, o atmosferę, nie wiem, podziwu, zadumy, było zatem trudno. Z punktu widzenia takich przeszkód i trudności może zatem dobrze, że żyjemy w czasach „demokratyzacji geniuszu”. Żyjemy wszak w czasach, w których banan przyklejony do ściany przezroczystą taśmą klejącą, uchodzi za (cenne) dzieło sztuki. Przynajmniej, gdy brać pod uwagę kwotę za jaką zostało sprzedane. IPod koniec listopada w znanym domu aukcyjnym Sotheby’s w Nowym Yorku dzieło to – zatytułowane, nomen omen, „Komediant” – zostało zakupione za ponad 6 milionów dolarów. Nie znam szczęśliwego..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_glod_autentyzmu/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_glod_autentyzmu/0 Tue, 10 Dec 2024 00:00:00 GMT Otóż zawsze, jeżeli tylko mam taką okazję, staram się wakacyjny wyjazd połączyć z lekturą, no powiedzmy, osadzoną w nowym krajobrazie, który na wakacjach mam zacząć poznawać. Jakiś czas temu wakacje spędziliśmy z żoną w maleńkim sycylijskim miasteczku Cefalu. W uroczych wąskich uliczkach Cefalu zobaczyć można było nawet rozwieszone pranie, znak, że miasto żyje, nie jest tylko turystycznym grajdołem. Choć oczywiście dotarli już tam turyści, podkreślam – oczywiście, bo turyści zdążyli już wszak dotrzeć wszędzie.  I A jednak wrażenia z Cefalu są bogatsze niż z bardziej znanej Taorminy, dzisiaj przypominającej połączenie..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_jesienna_chandra/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_jesienna_chandra/0 Thu, 28 Nov 2024 00:00:00 GMT INie, nie ośmieliłbym się w tym miejscu powtórzyć wyznania Arthura Koestlera, który – „by zrównoważyć w jakiś sposób jałowość swej pracy – w wolnym czasie zaczął pisać felietony” (Michael Scammell, „Koestler. Literacka i polityczna odyseja dwudziestowiecznego sceptyka”, przeł. Michał J. Czarnecki. PIW, Warszawa 2022, s. 103). Ale jednocześnie nie umiałbym skrywać, że właśnie forma felietonu w wielu przypadkach wydaje mi się dla próby pokazania istoty rzeczy – optymalna. Zachowując więc wszystkie możliwe (i niemożliwe) proporcje, powiem tak, nie przypadkiem Umberto Eco bywa przedstawiany jako „romantyk – filozof – felietonista”...https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/0 Wed, 20 Nov 2024 00:00:00 GMT Film przedstawiany jest (sam się tak przedstawia) jako palimpsest słynnego bestsellera autorstwa Umberto Eco pod tym samym tytułem. Jak kto nie przepada za lekturą grubych tomów – może ograniczyć się do filmu. Powieść Eco czytałem niejeden raz – i film „Imię róży” też niejeden raz widziałem. W tym roku także postanowiłem zafundować sobie powtórkę przygód Wilhelma z Baskerville. I to nie tylko dlatego, że w głównej roli występuje w nim jeden z moich ulubionych aktorów – Sean Connery (do tego wątku wrócę w finale felietonu). Connery gra (i to świetnie) połączenie znanego z historii filozofii średniowiecza myśliciela Wilhelma Ockhama, słynnego..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksy_leckiego_z_perspektywy_kina/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksy_leckiego_z_perspektywy_kina/0 Thu, 14 Nov 2024 00:00:00 GMT Ponoć – bo tak przynajmniej przekonywano, kiedy sondaże, podkreślam raz jeszcze: ponoć –przekonywały, że konkurenci: Donald Trump i Kamala Harris idą łeb w łeb. Że różnica między nimi jest minimalna. Nie będzie zatem ani o kampanii, ani o wiewiórce, ale jednak od wiewiórki  trzeba będzie zacząć. Oto historia wiewiórki Peanut (Fistaszek) – w skrócie, rzecz jasna.  Osieroconą wiewióreczkę przygarnął jakiś czas temu jeden z mieszkańców Nowego Jorku. Ta zrobiła karierę w mediach społecznościowych – miała ponad pół miliona obserwujących. Niestety, nie będzie happy endu. Do Stanowego Departamentu Ochrony Środowiska ktoś zgłosił..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teskty_leckiego_na_drugim_planie/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teskty_leckiego_na_drugim_planie/0 Fri, 08 Nov 2024 00:00:00 GMT Powstał pewnie na korytarzach jakiejś redakcji, a jego autorem/autorką jest być może ktoś, komu właśnie zamknięto drogę do bardziej ambitnych dziennikarskich zamierzeń. I skazano na codzienną, bezsensowną medialną sieczkę. Usprawiedliwiając ów wyrok – czy to wprost, czy nie wprost – dennym gustem potencjalnych (i pożądanych) czytelników/czytelniczek. I tak z redakcyjnych korytarzy czy znad klawiatur laptopów trafiło „Gównodziennikarstwo” na okładkę książki. I Ale zacznijmy od filmu, filmowej sceny. Nakręcony kilkanaście lat temu „Stan gry” Kevina Macdonalda – mimo gwiazdorskiej obsady (Russell Crowe, Ben Affleck czy Helen..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/_gownodzinnikarstwo/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/_gownodzinnikarstwo/0 Wed, 30 Oct 2024 00:00:00 GMT I Już za chwilę wybory prezydenckie w USA – kandydat Republikanów stanie naprzeciw kandydatki Demokratów. Republikanie – cóż to oznacza? Z czym się kojarzy? Na pewno może republika oznaczać „w sensie istotnym” bardzo różne formy społeczne. Był wszak republikański Rzym, ale były też republiki radzieckie. A demokracja? Dzisiaj wszystko, co dobre, kojarzy się z demokracją, liberalną demokracją, uściślijmy. Tymczasem Arystoteles (kogóż to dzisiaj obchodzi?) uznawał demokrację za system zwyrodniały, podnoszący równość wszelaką na piedestał, niszczący państwo i społeczeństwo. No ale czegóż się wreszcie spodziewać po nauczycielu Aleksandra..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_usa_wybory_klasyka/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_usa_wybory_klasyka/0 Fri, 25 Oct 2024 00:00:00 GMT W tym felietonie bardziej interesować mnie będą zmiany w pamięci społeczeństw. Naturalnym mogłoby się zdawać napisanie o przemianach w ekspozycjach  muzealnych, jako niejako oficjalnej reprezentacji społecznej pamięci historycznej narodu. Ale, jako autor poświęconych futbolowi „Stadionów świata”, pozostanę i w tym przypadku przy piłce nożnej. I zwrócę uwagę na pewną niezwykłą, ba, niemal kosmiczną metamorfozę jaka dała się tam zauważyć w ostatnich latach. I Jednym z najbardziej niezwykłych meczów, jakie miałem okazję oglądać w telewizji, był półfinałowy pojedynek Niemców z Brazylią na mundialu 2014 rozgrywanych w „Kraju kawy”...https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_krotka_pamiec/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_krotka_pamiec/0 Tue, 08 Oct 2024 00:00:00 GMT IMarek Tulliusz Cyceron to najwybitniejszy prawnik Rzymu, kiedy „wieczne miasto” było jeszcze republiką. To ostatnie zastrzeżenie jest – nieco paradoksalnie – jednocześnie i istotne, i jakoś oczywiste. Bo kiedy dokonała się Rewolucja Rzymska, czyli na gruzach republiki pojawił się pierwszy cezar – Oktawian August (Ronald Syme, „Rewolucja rzymska”, przeł. Anna M. Baziór, Poznań 2009), to o wielkich prawnikach w Rzymie jakoś ucichło. Ci lepsi mogli odznaczyć się swoim sprytem w kierowanych do sądów sprawach prywatnych. Ale co do spraw naprawdę decydujących o losach państwa... No cóż, co cesarz powiedział – stawało się prawem – ot, co...https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_przypadek_cycerona/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_przypadek_cycerona/0 Tue, 01 Oct 2024 00:00:00 GMT Tak, Rewolucja Francuska, to była naprawdę wielka rewolucja, matryca wszystkich kolejnych – i tych tragicznych, i tych, które zgodnie z uwagą zapisaną przez Karola Marksa, powtarzają tylko rewolucyjne gesty. I to w taki sposób, że szybko na jaw wychodzi z tego farsa. I Napisana przez Alexisa de Tocqueville’a w połowie XIX-tego wieku książka „L’Ancien régime et la Révolution” traktuje właśnie o korzeniach Wielkiej Rewolucji. Dzieło Tocqueville’a w tłumaczeniu na język polski nosi tytuł „Dawny ustrój i rewolucja”. Ta jedna z najprzenikliwszych analiz procesów rewolucyjnych mogłaby jednak, i to bez gwałtu na translacji,..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_stary_rezim/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_stary_rezim/0 Tue, 10 Sep 2024 00:00:00 GMT IBa, nie trzeba mieszkać w Barcelonie, by kibicować „Dumie Katalonii”. Klub przez lata kojarzony z fenomenem Leo Messiego ma kibiców na całym świecie – także w Polsce. Ale... Ale – o dziwo – nie wszyscy zainteresowani futbolem mieszkańcy stolicy Katalonii kibicują klubowi Messiego. Całkiem spora ich część to fani innego klubu z tego miasta – RCD Espanyol. Ten ma na koncie ledwie czterokrotne zdobycie Pucharu Króla. Można zatem mieszkać w Barcelonie i nie być „culés”, czyli kibicem FC Barcelona. I jednocześnie można mieszkać tysiące kilometrów od tego miasta i kibicować klubowi Messiego czy – dzisiaj – Lewandowskiego. Oczywiście,..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_derby/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_derby/0 Wed, 04 Sep 2024 00:00:00 GMT INie będę się tu znęcał nad refleksjami, którymi dzielą się ze swoją publicznością współcześni politycy. Dlaczego? Ot, dlatego, że nad Wisłą w zasadzie nie sposób dyskutować o polityce – czy to z politykami, czy to z ich plemiennymi kibolami. Nie tylko mnie taka sytuacja zdaje się być jałowa: „Polska polityka nuży mnie swoją jałowością. (...) »Dlaczego on to mówi? Dlaczego krytykuje decyzje partii rządzącej? Dlaczego krytykuje ten postulat opozycji? (...) Na pewno jest człowiekiem PiS-u! Na pewno jest człowiekiem Platformy! (...)«. Ludzie, którzy sami nie wyobrażają sobie innej formy egzystencji niż w ramach jakiejś partii czy koterii,..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_nieco_o_polityce/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_nieco_o_polityce/0 Mon, 26 Aug 2024 00:00:00 GMT I Ale głupie sytuacje to wreszcie nic nadzwyczajnego, to raczej coś, co spotyka nas – a przynajmniej wielu z nas – aż nazbyt często. Co więcej, wielu z nas, nawet jeśli o tym głośno nie mówi, jest przekonanych co do tego, że głupia sytuacja, w której się znaleźli, jest właśnie tym ciężarem, który nie pozwala wzlatywać im nad poziomy. Nie sądzę, bym bardzo się pomylił, jeśli uogólnię i powiem, że my, Polacy, postrzegamy siebie jako ludzi, którym w osiągnięciu prawdziwej i zasłużonej wielkości przeszkadza tylko głupia sytuacja. (Sam miewam takie odruchy, przyznaję). To wreszcie bardzo wygodne – my jesteśmy OK, a nawet więcej niż OK,..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_jak_polak_z_polakiem/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_jak_polak_z_polakiem/0 Wed, 21 Aug 2024 00:00:00 GMT To Sam, pianista Sam ma zagrać coś jeszcze raz. W tytule mojego felietonu, przecinka nie ma, a słowo „sam” nie jest pisane z wielkiej literatury. O co idzie? Zacznijmy od początku. Odbywał się kiedyś w Katowicach (może zresztą jeszcze jest organizowany?) festiwal filmów kultowych. Tyle że oprócz kultowych filmów są wszak kultowe sceny – w świecie YouTuba łatwiej je pewnie znaleźć i obejrzeć. Trochę to przypomina wyjadanie rodzynków z sernika – jeśli kto ich nie lubi oczywiście. Ale w świecie TikToka wielu nie ma najzwyczajniej czasu, by przypominać sobie cały film w oczekiwaniu na „kultową scenę”. Takie czasy... Zresztą, co tu kryć, sam..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_zagraj_to_jeszcze_raz_sam/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_zagraj_to_jeszcze_raz_sam/0 Wed, 14 Aug 2024 00:00:00 GMT Sam mam dużo sympatii dla nieco zdystansowanego stosunku do mody. Dobrze oddaje go sformułowana dawno, dawno temu uwaga pewnego włoskiego księcia. Pisze on we wspomnieniach: „Gdyby ktokolwiek mnie zobaczył modnie ubranego, oznaczałoby to, że mój krawiec się omylił”. ITo, że ktoś naśladuje innych, i to tak bardzo, że przestaje być sobą – może być i pewnie bywa uciążliwe dla rodziny i przyjaciół. Ale już to, że powtarza się po innych słowo w słowo, może stanowić problem dla prawnika (kiedy chodzi plagiat) albo psychologa. W takim przypadku idzie o kwestie znacznie poważniejsze – idzie o nas samych, o to kim naprawdę jesteśmy. Adrian..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_styl_to_czlowiek/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_styl_to_czlowiek/0 Wed, 07 Aug 2024 00:00:00 GMT Ale są (bywają, wszak poetą się bywa) artystami nie dlatego, że piją, lecz raczej – mimo tego. Nie jest to zatem – wbrew złudzeniom wielu amatorów łatwej sztuki łączenia artystycznych ambicji i spożywania alkoholu – relacja zwrotna. Formuła „jestem artystą i piję” nie przekłada się w żaden oczywisty i konieczny sposób na regułę „piję, więc jestem artystą”. Nie ma potrzeby dodawać (ale może nie jest to aż tak bardzo niepotrzebne, jakby się moralistom wydawało, więc jednak dodajmy), że abstynencja, a nawet całkowita abstynencja, też nie jest wystarczającym warunkiem tworzenia wielkich dzieł. I A jednak coś sztukę, artystów..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_sierpien_miesiacem/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_sierpien_miesiacem/0 Fri, 26 Jul 2024 00:00:00 GMT Czy w literaturze pięknej było podobnie? Raczej nie. Wielkość Mickiewicza nie polegała na tym, że był polskim Goethem, choć oczywiście wpływy zachodnich prądów intelektualnych (w tym przypadku – romantyzmu) są wszak niezaprzeczalne.  Niemniej – nie ma tu mowy o podróbce. I Ale w tym felietonie idzie o zupełnie inny rodzaj literackich podróbek. Znacie Państwo powieści kryminalne Maurice’a S. Andrewsa? Tak? Nie? To może Noela Randona? Założę się, że znowu pewnie większości z Państwa trudno je sobie przypomnieć. Dobrze, to teraz łatwiejsze zadanie – kryminały Joe Alexa? Tak, tak, Joe Alex to pseudonim Macieja Słomczyńskiego, pierwszego..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_europa_w_kryminale/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_europa_w_kryminale/0 Thu, 18 Jul 2024 00:00:00 GMT Przynajmniej moje, zwłaszcza te związane z udziałem reprezentacji Polski. To zatem tylko kilka uwag o futbolowym mentalu Polaków, który daje się wszak rozpoznać także poza piłkarskim boiskiem i wypełnionych kibicami trybunami stadionu. INadzieje na piłkarski sukces w ME subtelnie studził tygodnik „Piłka Nożna” („Polacy są skazywani na porażkę w rywalizacji z Francuzami i Holendrami, ale już z Austriakami mogą powalczyć. Z uwagi na przepisy obowiązujące w mistrzostwach Europy nawet jedno zwycięstwo może [choć nie musi] dać przepustkę do fazy pucharowej”). Z tego jednak, co pamiętam z wielu komentarzy, nasze wyrachowanie szło dalej. Mieliśmy..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_mental_na_zimno/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_mental_na_zimno/0 Tue, 09 Jul 2024 00:00:00 GMT I Odłóżmy jednak przynajmniej dzisiaj kwestie „pupy” na bok, postarajmy się spojrzeć na sprawy naprawdę poważne – poważnie, bądźmy kulturalni, zajmijmy się Rewolucją Kulturalną. Ta akurat, zupełnie inaczej niż ta Wielka, Francuska, nie ma rocznicy, początku w jakimś dniu miesiąca roku takiego, a takiego. Niemniej zaznacza się swoją obecnością w życiu społeczeństw Zachodu już od ponad pół wieku. Ba, zmienia świat. Amerykański autor, Roger Kimball napisał książkę „Długi marsz” z podtytułem – jak rewolucja kulturalna z lat 60. zmieniła Amerykę” (Wydawnictwo Sprawy Polityczne, przeł. Małgorzata Kowalczyk, 2008). Lata sześćdziesiąte..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_dzien_wielu_rewolucji/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_dzien_wielu_rewolucji/0 Tue, 18 Jun 2024 00:00:00 GMT Współcześnie, przynajmniej w Polsce, do tamtych, dawnych epitetów zdołano już przywyknąć. W modzie (najnowszej?) zdaje się dzisiaj określanie partii politycznych jako gangów, partyjnych mafii. Przy czym – co znamienne – predylekcje do tego typu stygmatyzacji mają obie strony wojny polsko-polskiej (ostatnio premier Donald Tusk użył nawet określenia „wojna cywilizacji”). Każdy przyzwoity i rozumny człowiek domyśla się oczywiście, która ze stron ma w tym jakże gorącym sporze rację – dlatego właśnie nie ma sensu o tym pisać. Wystarczy, że każdy zajrzy do swojej informacyjnej bańki. I już będzie wszystko wiedział, bo prawda jest tylko jedna. IW..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_gangusy/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_gangusy/0 Tue, 04 Jun 2024 00:00:00 GMT I No cóż, grającemu w filmie Younga tytułowego bohatera, Thomasowi Kretschmannowi niemal perfekcyjnie wychodzi charakterystyczny grymas twarzy nazistowskiego funkcjonariusza, znany szerszej publiczności z dokumentalnych rejestracji filmowych z jego jerozolimskiego procesu. Ale co poza tym? Otóż „poza tym” Eichmann przedstawiony jest w filmie jako monstrum – seksualnie perwersyjny morderca, który nie waha się strzelać do noworodka, kiedy tylko zapragnie tego jego bardziej jeszcze od niego wynaturzona arystokratyczna kochanka. W zasadzie można zresztą odnieść wrażenie, że mamy do czynienia z seksoholikiem. Filmowy Eichmann nie żywi zresztą w tym względzie..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_eichmann_i_inni/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_eichmann_i_inni/0 Wed, 29 May 2024 00:00:00 GMT I Nieustannie kłócąc się między sobą, dzielą ludzi. Tak, tak, dzielą: jedni – w taki sposób, drudzy – w inny. My, przyzwoici, rozumni wyborcy, wiemy, że nasza strona politycznego sporu oddziela dobrych od złych. Problem w tym, że „tamci” także myślą o sobie, że są rozumni i przyzwoici. Że nie mają racji? No cóż... Niemniej, jak by nie było, to przecież oczywiste, dzielą ludzi wszystkie bez wyjątku partie – tak, bez wyjątku. Oczywiście dzieląc ludzi wszystkie partie powołują się na rozum, serce i interesy wyborców. Ale dzielą wszystkie partie – powtarzam raz jeszcze – bez wyjątku. W rzeczywistości chwycą się każdego środka..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_klopoty_z_demokracja/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_klopoty_z_demokracja/0 Fri, 24 May 2024 00:00:00 GMT Ale słowo falstart oznacza też – według „Słownika języka polskiego” – „rozpoczęcie przedsięwzięcia w nieodpowiednim czasie”. Otóż określenie „nieodpowiedni czas” wydaje się w tym przypadku wprowadzać w błąd. Idzie bowiem nie tyle o jakikolwiek „nieodpowiedni czas”, co o to, że decyzję czy działanie podjęto po prostu „za szybko”. Coś zrobiliśmy, ale gdyby znany był nam ciąg dalszy, to na pewno uznalibyśmy swój pośpiech za błąd.  Zdarza się to nawet felietonistom. *** W początkach inwazji Rosji na Ukrainę uwagę opinii publicznej przykuła odwaga i determinacja ukraińskich obrońców „Wyspy węży”. Na żądanie..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_falstart/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_falstart/0 Thu, 09 May 2024 00:00:00 GMT Wreszcie – ktoś może sam, bez niczyjej winy czy udziału, postawić się w sytuacji bez wyjścia. Zwykle przyjmuje się jednak, i nie bez racji, że tak czy owak, to nic dobrego – „być postawionym pod ścianą” czy „być w sytuacji bez wyjścia”. INiemniej przychodzi mi na myśl pewien wariant bycia w „sytuacji bez wyjścia”, który może powinien budzić specjalne zaciekawienie. To moment, w którym ktoś celowo stawia siebie, a bywa, że nie tylko siebie, właśnie w sytuacji bez wyjścia. Historia podsuwa całkiem sporo ilustracji takiego typu, nieoczywistego na pierwszy rzut oka, rozwiązania. Do najbardziej spektakularnych należy na pewno spalenie..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_pod_sciana/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_pod_sciana/0 Tue, 23 Apr 2024 00:00:00 GMT I Wreszcie takie dzieła popularnych pisarzy, jak „Anioły i demony” Dana Browna czy – to już kompletny gniot – „Konklawe” Roberta Harrisa pokazują, jak łatwo pisząc coś o papiestwie wpaść w sidła zbyt wybujałej fantazji i ponowoczesnych stereotypów. Dla jasności – nie jest tak, że wspomniane tu powieści mnie obrażają jako katolika. Obrażają mnie jako czytelnika, bo są po prostu niezwykle lichą literaturą. Zwłaszcza „Konklawe” oceniam jako pozycję żenująco słabą. Przedstawiany przez nią wyimaginowany przebieg wyboru nowego Ojca Świętego jest do bólu schematyczny. Finał powieści staje się przewidywalny już po kilkunastu stronach..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_wielu_papiezy/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_wielu_papiezy/0 Wed, 17 Apr 2024 00:00:00 GMT Mogą być oczywiście głupie, ale możemy ich po prostu znać. Może też może nie ma na nie „dobrej” odpowiedzi. Wreszcie możemy mieć do czynienia z sytuacją, w której pytanie jest zadane w taki sposób, że odpowiedź jest... Zobaczmy: „– Są takie pytania, na które nie można odpowiedzieć »tak«, »nie«. – Proszę Pana, nie ma takich pytań. Na każde pytanie można odpowiedzieć »tak«, »nie« lub »nie wiem«.– Tak? A jeżeli spytam Pana, czy Pan już przestał brać łapówki?.... To co Pan na to odpowie?”. No właśnie – jaką odpowiedź ma dać najwyraźniej wstrząśnięty i zmieszany porucznik Zubek z serialu „07 zgłoś się”? IW..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_pytania_latwe_i_trudne/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_pytania_latwe_i_trudne/0 Wed, 10 Apr 2024 00:00:00 GMT Nabyłem nawet reprodukcję jednego z obrazów Kandinsky’ego zatytułowanego „Prosta droga”. Na pewno nie należy on do najbardziej znanych dzieł Mistrza, tę kwestię pozostawiam zresztą krytykom i historykom sztuki. Niemniej właśnie w przywystawowym sklepiku przykuł uwagę niemal jednocześnie mnie i mojej żony – Gabrysi. I Właśnie – przykuł uwagę. W sklepiku. Bo chyba nie był wystawiony. No cóż, jako „gombrowiczolog” nie mogłem nie mieć w pamięci „lekcji Gombrowicza” – „Jeżeli to są arcydzieła, które takim mają wypełniać nas zachwytem – dlaczegóż uczucie nasze jest trwożne, niepewne i błądzi po omacku? Zanim padniemy..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_no_sztuka/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_no_sztuka/0 Tue, 02 Apr 2024 00:00:00 GMT I„Listopad dla Polaków niebezpieczna pora” – przekonywał Stanisław Wyspiański w „Nocy Listopadowej”. A co, a niby grudzień lepszy, bardziej dla Polaków bezpieczny? A jest wszak takich w polskim kalendarzu dwanaście niepokojących miesięcy – w każdym by się coś tragicznego znalazło. Jeśli jednak bardziej prozaicznie zastanawiać się nad „naturą” miesięcy, to pewnie okazałoby się, że najbardziej mylącym miesiącem jest październik. Przykłady? Jak wiadomo Oktoberfest (czyli święto październikowe) do 1872 roku świętowali Niemcy w październiku, ale potem już zawsze we wrześniu. Zaś rocznicę rewolucji październikowej obchodzono, a może..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_najokrutniejszy_miesiac_to_kwiecien/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teskty_i_kon_teksty_leckiego_najokrutniejszy_miesiac_to_kwiecien/0 Mon, 25 Mar 2024 00:00:00 GMT  I Msza św. Wigilii Paschalnej, podobnie jak dzieje się to w Polsce, rozpoczęła się od wyjścia wiernych na zewnątrz, gdzie przy ognisku uczestniczyli oni w poświęceniu ognia i paschału. Kiedy wróciliśmy do świątyni zgasły światła i przez dłuższą chwilę pogrążeni byliśmy w ciemnościach, słabe światła miasta docierały tylko przez ozdobione witrażami okna. Towarzyszyła temu niemal absolutna cisza. Cisza nie tylko ułatwiająca skupienie, ale w zasadzie wręcz nakazująca wewnętrzne wyciszenie. Potem ceremonia, której towarzyszyły śpiewy chóru, bardzo dobrego, przynajmniej jak na moje niewyszkolone ucho. To wszystko, a może także pewne..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_goscie_w_swiatyni/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_goscie_w_swiatyni/0 Tue, 19 Mar 2024 00:00:00 GMT I Już po zakończeniu II wojny światowej Stanisław Cat-Mackiewicz wezwał innego wybitnego publicystę, Stanisława Strońskiego na turniej, na którym mieliby przeczytać „główne tezy swoich przewidywań politycznych przed wojną, w czasie wojny i po wojnie. Stroński się uchylił”. Nie bez racji pisał Mackiewicz o sobie, że jest „jedynym publicysta polskim, który może czytać swoje przewidywania polityczne sprzed lat głośno i bez wywoływania śmiechu na sali”. Weźmy jedną z książek Mackiewicza – „Polityka Becka” (Universitas, Kraków 2009). Nie warto udowadniać „oczywistą oczywistość”, że książka Mackiewicza jest wobec polityki Becka niezwykle..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_czerwony_dywan_becka/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_czerwony_dywan_becka/0 Mon, 11 Mar 2024 00:00:00 GMT I Pisałem już kiedyś w felietonie dla „Głosu” o książce (i filmie) „Barwy kampanii”. Chodziło w nim (nich) – dodam – o kampanię polityczną, wyborczą, a nie o sezon piłkarski, który też określają dzisiaj sportowi komentatorzy jako kampanię. Dzieje książki pod tym tytułem (anonimowego autora, rok wydania 1996) były na tyle szczególne, że jeden szczegół przypomnę. I tak oto „podczas kampanii prezydenckiej w 1996 roku na sam szczyt list bestselerów wybiła się pewna powieść z kluczem. Nikt nie znał autora, za to klucz do powieści został błyskawicznie rozszyfrowany przez wszystkich, którzy pamiętali poprzednie wybory. Pierwowzorami bohaterów..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_idy_marcowe/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_idy_marcowe/0 Tue, 27 Feb 2024 00:00:00 GMT Niemniej łatwo zauważyć, że w III Rzeczypospolitej od czasu do czasu sprawa listy szkolnych lektur obowiązkowych rozgrzewa nie tylko uczniów i nauczycieli, ale i mass media. Niekiedy w prasowych dyskusjach problem lektur obowiązkowych pojawia się w tonie aż nazbyt chyba jednak dramatycznym. Przesadzam? W 1993 roku w reportażu poświęconym samobójczej śmierci pewnego chłopca w wieku szkolnym Barbara Pietkiewicz pisała: „Rafał kochał silniki samolotowe, a nie lubił uczucia tęsknoty żywionego przez J. Słowackiego w wierszu »Moja piosenka«” (Barbara Pietkiewicz, O dwie śmierci za dużo, „Polityka”, 3. 7. 1993). Kiedy kilkanaście lat temu Roman Giertych..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_gombrowicz_nie_obowiazkowy/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_gombrowicz_nie_obowiazkowy/0 Tue, 20 Feb 2024 00:00:00 GMT Tak w ogóle, pomijając twórczość naukową Tzvetana Todorowa, Bułgarzy w literaturze kojarzyli mi się wyłącznie z gwałcicielami z „Kandyda” Woltera. Wstyd dla mnie! Jasne że wstyd... Jak łatwo zauważyć, trochę długo zeszło, zanim twórczość tego bałkańskiego kraju trafiła w moje ręce. Ale wspominam o powieści bułgarskiej pisarki nie dlatego, że chciałbym o sułtanie Dżemie napisać mocno spóźniony felieton. Idzie o Wschód i Zachód – oba pisane z wielkich liter. Nie o kierunki geograficzne, a formacje kulturowe. Bo, oczywiście przyjąć można perspektywę globalną – dla chcącego opanować świat diabolicznego Doktora No z..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_wschod_zachod/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_wschod_zachod/0 Tue, 13 Feb 2024 00:00:00 GMT Ba, w swojej – naznaczonej wysokim tonem – dramatycznej narracji staje się najzwyczajniej śmieszny. Jest taki satyryczny rysunek, czy to Andrzeja Krauzego, czy Andrzeja Mleczki, nie pomnę, na którym jakiś pijany rodak wyznaje gromko – „Jam nie Babinicz, jam Kmicic!”. Bez komentarza. IDobra – zostawmy satyrę, porozmawiajmy o zjawisku jakże jej bliskiemu. Porozmawiajmy o śmiechu, a raczej o wspólnocie śmiechu. Kazimierz Żygulski poświęcił jej lata temu całą, zatytułowaną tak właśnie książkę – „Wspólnota śmiechu. Studium socjologiczne”. Śmiech wspólnotę wytwarza, ale jednocześnie sam wyrasta na fundamencie więzi społecznej,..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_tabliczka_humoru/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_tabliczka_humoru/0 Wed, 07 Feb 2024 00:00:00 GMT Bywa, też inaczej, bywa, że mowa nienawiści jest usankcjonowana przez ideologię i rozpowszechniana oficjalnie. „Mowa to więcej niż krew” – taką sentencję obrał za motto Victor Klemperer, opisując w swym znanym dziele język III Rzeszy („LTI. Notatnik filologa”). Tak, język, przynajmniej język oficjalny, jaki obowiązywał w hitlerowskich Niemczech, był oczywiście przede wszystkim językiem nienawiści. Kiedy czytam o języku III Rzeszy, jak opisuje go Klemperer, to oczywiście jego istota sprowadzała się do tego, że dręczył, zaszczuwał i w końcu często zabijał. Ale czynił to w sposób, jak na swoje prymitywne możliwości, wyrafinowany. Był to bowiem..https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_mowa_slowa_inwektywy/0 https://glos.live/Publicystyka_pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego/detail/pre_teksty_i_kon_teksty_leckiego_mowa_slowa_inwektywy/0