czwartek, 30 maja 2024
Imieniny: PL: Ferdynanda, Gryzeldy, Zyndrama| CZ: Ferdinand
Glos Live
/
Nahoru

Orłowa z różnych stron widziana | 13.01.2024

Wiele miejscowości ma swoje publikacje rocznicowe, wydane zwykle z okazji okrągłej rocznicy pierwszej pisemnej wzmianki o ich istnieniu. Rzadko jednak taka książka ma charakter naukowej monografii historycznej. Takiego właśnie upamiętnienia doczekała się Orłowa, która w zeszłym roku obchodziła swoje 800-lecie. 

Ten tekst przeczytasz za 4 min.
Monografia Orłowej liczy przeszło 600 stron. Fot. Norbert Dąbkowski
Książkę pt. „Orlová, Slezsko a střední Evropa” („Orłowa, Śląsk i Europa Środkowa”) wydał Uniwersytet Ostrawski we współpracy z Muzeum Těšínska w Czeskim Cieszynie. 

Tytuł tomu liczącego przeszło 600 stron bynajmniej nie jest na wyrost. Dzieje Orłowej począwszy od średniowiecza (XIII wiek) do czasów współczesnych potraktowane są w szerokim kontekście historyczno-geograficznym. Stało się tak dzięki konferencji naukowej, którą zorganizowano w Orłowej jesienią ub. roku. Publikacja jest jej pokłosiem.

Era budowania socjalizmu i ówczesny rynek Gottwalda. Fot. ARC

„Ucieszyła nas inicjatywa Uniwersytetu Ostrawskiego, a konkretnie jego Wydziału Filozoficznego, który zadeklarował chęć włączenia się do przygotowania i organizację wydarzeń związanych z historią miasta. Zarówno w formie spotkań dla szerokiego grona odbiorców, w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku, który umożliwił seniorom niecodzienne spojrzenie na historię miasta i okolicy, jak i wydarzenia dla naukowców, które miało charakter trzydniowej międzynarodowej konferencji naukowej o nazwie „Orłowa, Śląsk i Europa Środkowa 1223-2023” – napisała we wstępie do publikacji burmistrz Orłowej Lenka Brzyszkowská.

Rynek w starej Orłowej. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Autorami poszczególnych rozdziałów są historycy i specjaliści z pokrewnych dziedzin nauki. Napisane są w takim języku, w jakim zabrzmiały referaty na konferencji. Obok rozdziałów czeskich (tych jest większość) są zatem także polskojęzyczne. Po polsku napisany jest pierwszy rozdział, dotyczący samych początków miasta, które założyli benedyktyni z Tyńca. Jego autorem jest Jerzy Sperka. Kolejne rozdziały napisane po polsku to: „Żydzi w Orłowej i okolicy” (Janusz Spyra), „Orłowskie szkoły powszechne oraz ich nauczyciele do pierwszej wojny światowej” (Marzena Bogus-Spyra), „Polscy pisarze z Zaolzia związani z Orłową”. W tym rozdziale Michał Przywara przybliża sylwetki Adolfa Fierli, Karola Piegzy i Gustawa Przeczka.

Swój rozdział ma także Gimnazjum Realne im. Juliusza Słowackiego (po czesku napisała go Irena Bogoczowa). Nie chodzi tu jednak tylko o samą historię szkoły, lecz także o jej wpływ na dalsze losy i pracę zawodową konkretnej absolwentki. Wynika to już z samego tytułu: „Polské gymnázium v Orlové a jeho otisky v soukromém i profesním životě Janiny Labochy” („Polskie gimnazjum w Orłowej i jego ślady w prywatnym i zawodowym życiu Janiny Labochy”). Bohaterka tekstu była lingwistką, profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W podobny sposób, poprzez przedstawienie sylwetki jednego z absolwentów, przybliżone zostało czeskie gimnazjum w tekście Jiřego Knapíka.

Budynek Polskiego Gimnazjum Realnego im. J. Słowackiego. Fot. ARC

Mnóstwo informacji nt. historii Orłowej, w tym na specyficzne tematy, znajdziemy także w innych rozdziałach. Poznajemy Orłowę „szlachecką”, właścicieli kopalń w Orłowej i okolicy, ruch sportowy, niemieckie obozy pracy na terenie miasta, budowniczego Josefa Grossa i dzieje budowy kościoła ewangelickiego. Tematów jest więcej.

Książka, choć opasła, nie zawiera jednak kompleksowej, usystematyzowanej wiedzy nt. historii Orłowej. Brak w niej chociażby materiałów poruszających niezwykle bogatą działalność polskich stowarzyszeń w okresie międzywojennym. Nie ma także wyczerpujących informacji nt. szkolnictwa, czy to czeskiego, czy polskiego. Z drugiej strony znajdziemy tu tematy nietuzinkowe, wnoszące nowe informacje i nowe spojrzenie na historię miasta i różne aspekty jego życia. I taki cel przyświecał zapewne organizatorom konferencji oraz wydawcy publikacji.

Monografię Orłowej można nabyć w Muzeum Těšínska w Czeskim Cieszynie, jego oddziałach, a także w Miejskim Centrum Informacji w Orłowej.


Może Cię zainteresować.