środa, 26 sierpnia 2026
Imieniny: PL: Ireneusza, Konstantego, Marii| CZ: Luděk
Glos Live
/
Nahoru

Film o czechosłowackim pilocie w polskim dywizjonie | 26.08.2026

W Pradze odbyła się we wtorek wieczorem premiera filmu „Samotny wilk”, opowiadającego o Josefie Františku, czechosłowackim pilocie, który podczas bitwy o Anglię walczył w polskim Dywizjonie 303 RAF. Film w reżyserii Ondřeja Veverki trafi do czeskich kin w czwartek.

Ten tekst przeczytasz za 3 min. 30 s
„Samotny wilk” wchodzi na ekrany czeskich kin w czwartek 27 sierpnia. Fot. Facebook

Twórcy filmu podkreślili w rozmowie z PAP, że historia Františka jest w Czechach znacznie mniej znana niż w Polsce czy Wielkiej Brytanii. Veverka przyznał, że mimo zainteresowania II wojną światową przed rozpoczęciem pracy nad filmem nie wiedział, kim był František. – Kupiłem książkę Jiříego Rajlicha i ta historia natychmiast mnie porwała. Powiedziałem sobie: idziemy w to za wszelką cenę – stwierdził. Jak podkreślił, los Františka okazał się także bardzo dobrym tematem czesko-polskim.

Twórcy korzystali z materiałów archiwalnych, opracowań historycznych oraz wspomnień ludzi, którzy znali Františka. Ważnym źródłem był dziennik jego przyjaciela i towarzysza walk Josefa Balejki.

Film nie jest klasycznym dokumentem. Veverka określa go raczej mianem filmu fabularnego z elementami dokumentalnymi. Twórcy korzystali z materiałów archiwalnych, opracowań historycznych oraz wspomnień ludzi, którzy znali Františka. Ważnym źródłem był dziennik jego przyjaciela i towarzysza walk Josefa Balejki. – W Polsce Josef František jest bardziej znany niż we własnej ojczyźnie – powiedział historyk Jiři Rajlich. Przypomniał, że książka Arkadego Fiedlera „Dywizjon 303”, w której czeskiemu pilotowi poświęcono cały rozdział, przez lata była w Polsce szkolną lekturą. W komunistycznej Czechosłowacji historie lotników walczących na Zachodzie były marginalizowane.

Również mieszkający w Pradze pisarz Mariusz Surosz poświęcił Františkowi jeden z rozdziałów w swojej książce „Pepiki”.  Jego zdaniem przekonanie, iż niemal każdy Polak wie, kim był czeski pilot Dywizjonu 303, odnosi się do przeszłości. – Tak było pół wieku temu, kiedy Fiedler stworzył genialny portret Františka, a wszyscy czytali „Dywizjon 303” – powiedział Surosz. Dodał, że film może pomóc Czechom w ponownym odkryciu własnego bohatera.

Josef František urodził się w 1914 roku w Otaslavicach koło Prościejowa. Po zajęciu Czechosłowacji przez Niemcy przedostał się do Polski i we wrześniu 1939 roku walczył w polskim lotnictwie. Po klęsce Polski przedostał się przez Rumunię i Francję do Wielkiej Brytanii, gdzie trafił do polskiego Dywizjonu 303. Miał opinię znakomitego pilota, ale też człowieka niepokornego, który źle znosił dyscyplinę i często wchodził w konflikty z przełożonymi. We Francji starł się z czechosłowackim oficerem, który zarzucił jemu i towarzyszącym mu kolegom dezercję i próbował doprowadzić do ich aresztowania. To wówczas przyjaciele postanowili pozostać nadal polskimi lotnikami.

Charakter Františka ujawnił się przede wszystkim podczas bitwy o Anglię. Miał skłonność do odłączania się od szyku i samotnego polowania na niemieckie maszyny. Z tego sposobu walki wyrósł przydomek „Samotny wilk”. Między 2 a 30 września 1940 roku odniósł 17 potwierdzonych zwycięstw powietrznych i został najskuteczniejszym niebrytyjskim pilotem bitwy o Anglię.

Zginął 8 października 1940 roku, dzień po swoich 26. urodzinach. Według niedawno odnalezionych brytyjskich dokumentów w jego samolocie prawdopodobnie zawiódł silnik. Podczas próby awaryjnego lądowania pilot doznał ciężkich obrażeń i zmarł w drodze do szpitala.

W rolę Josefa Františka wcielił się Tadeasz Moravec.