„Rota”, słynny wiersz Marii Konopnickiej, został opublikowany po raz pierwszy w... „Gwiazdce Cieszyńskiej”, a nie – jak się powszechnie przyjmuje – w krakowskim czasopiśmie „Przodownica”. Fakt ten odkryli niedawno specjaliści Książnicy Cieszyńskiej.

Okazuje się, że „Rota” po raz pierwszy ukazała się drukiem w „Gwiazdce Cieszyńskiej” już 7 listopada 1908 r. Niestety w wyniku nieszczęśliwego zbiegu okoliczności fakt ten długo umykał badaczom. – Historyków zwiodła m.in. druga publikacja wiersza w „Gwiazdce Cieszyńskiej” z roku 1910 – stwierdza Wojciech Święs z Książnicy Cieszyńskiej.

W związku ze zbliżającymi się przyszłorocznymi obchodami 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości placówka realizuje duży projekt pt. „Cieszyn 1918. Polski my naród, polski lud”. W najbliższą sobotę na cieszyńskim rynku zostanie otwarta okolicznościowa wystawa planszowa pod takim właśnie tytułem. W trakcie prac nad ekspozycją dyrektor Książnicy Wojciech Szelong zlecił kwerendę cieszyńskich zbiorów, by sprawdzić, czy nie ma w nich jednak zaginionego rękopisu „Roty”. Dokumentu nie udało się odnaleźć, za to Anna Rusnok z Działu Zbiorów Specjalnych Książnicy, dotarła do „Gwiazdki Cieszyńskiej” z 7 listopada 1908 roku, w której tekst „Roty” ukazał się po raz pierwszy. Obok widnieje przypis redakcji, iż „Wiersz ten napisała i przeznaczyła znana poetka umyślnie dla „Gwiazdki Cieszyńskiej”, chcąc podnieść ducha narodowego w Polakach śląskich, przechodzących obecnie ciężkie chwile”. Pod utworem autorka zamieściła dedykację: „Ludowi śląskiemu”.

– W połowie listopada 1908 roku „Rota” z tą samą dedykacją i przypisem redakcyjnym została opublikowana przez krakowską „Przodownicę”. Mnie najbardziej zaskoczyło, że mimo informacji, iż została napisana dla „Gwiazdki Cieszyńskiej”, natomiast nikt nie zadał sobie trudu, by to sprawdzić. Do rocznika „Gwiazdki Cieszyńskiej” z 1908 roku zajrzał tylko jeden badacz, ale zrobił to bardzo niedokładnie, w efekcie „Roty” nie znalazł. Napisał o tym, a następnie wszyscy bezrefleksyjnie powtarzali tę informację – stwierdza Święs.

Działo się tak jednak prawdopodobnie dlatego, że półtora roku później Konopnicka przesłała na ręce ks. Józefa Londzina rękopis Roty, którą opublikowano w „Gwiazdce Cieszyńskiej” po raz drugi, tym razem w numerze z 26 lutego 1910 r.