Najsłynniejsza
i największa polska skocznia narciarska – Wielka Krokiew, nosząca
imię Stanisława Marusarza, została otwarta w Zakopanem ponad sto lat temu – 22
marca 1925 roku. Naturalny obiekt trzykrotnie gościł uczestników mistrzostw
globu, a od lat regularnie odbywają się na nim konkursy Pucharu Świata.
Reprezentacyjna
arena została usytuowana na północnym zboczu góry Krokiew w
tatrzańskim reglu. Inicjatorem powstania skoczni i jej projektantem był
ówczesny zakopiański planista, artysta, społecznik i dyrektor miejscowej Szkoły
Przemysłu Drzewnego Karol Stryjeński. W pracach budowlanych brało udział
wojsko. Żołnierze za pomocą materiałów pirotechnicznych profilowali zbocze.
Według kosztorysu budowa Wielkiej Krokwi kosztowała 20 300 ówczesnych złotych,
z czego najwięcej pochłonęło opłacenie robotników cywilnych (10 660 zł), a na
materiały budowlane wydano 1130 zł. Za 4,5 tys. zł zakupiono parcele pod budowę
skoczni.
W dniu
otwarcia Wielkiej Krokwi panowały złe warunki pogodowe – była odwilż i padał
deszcz. Mimo to odbył się inauguracyjny konkurs, w którym wzięło udział 19
skoczków. Pierwszym rekordzistą zakopiańskiego obiektu został Wojciech
Gąsienica–Sieczka, który uzyskał... 36 metrów.
Po śmierci
Stryjeńskiego skocznia nosiła jego imię aż do 1989 roku, gdy jej patronem
został Marusarz, słynny narciarz, skoczek i dwuboista, ale też kurier
tatrzański, podporucznik Armii Krajowej i bohater słynnej ucieczki z
krakowskiego więzienia Montelupich.
Junacy z Junackich Hufców Pracy grabią śnieg na Wielkiej Krokwi. 1939 rok. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Pierwsze
zawody o randze międzynarodowej na Wielkiej Krokwi odbyły się w 1929 roku –
były to mistrzostwa świata w narciarstwie klasycznym. Kolejne zorganizowano pod
Tatrami 19 lutego 1939 roku. Zakopane gospodarzem MŚ było jeszcze w 1962 roku.
Przed ich rozpoczęciem skocznię przebudowano, powstał m.in. nowoczesny stadion
i trybuny boczne. Natomiast zawody Pucharu Świata po raz pierwszy rozegrano pod
Giewontem w 1980 roku. W pierwszym konkursie na Średniej Krokwi triumfował
Stanisław Bobak, a następnego dnia na dużym obiekcie najlepszy był Piotr Fijas.
Na kolejną
wizytę światowej czołówki Zakopane czekało 10 lat – w 1990 roku zwyciężył
Niemiec Jens Weissflog, ale potem znów nastąpiła przerwa, tym razem
sześcioletnia. Od 1996 roku konkursy PŚ na Wielkiej Krokwi odbywały się już z
udziałem Adama Małysza. Skoczek z Wisły zwyciężył tu cztery razy: w 2002,
dwukrotnie w 2005 oraz w 2011 roku. Wydarzenia z konkursu rozegranego 23
stycznia 2011 roku kibice zapamiętali na długo. Małysz, który wygrał dwa dni
wcześniej, przy lądowaniu przewrócił się, ale godnie go zastąpił Kamil Stoch,
odnosząc wtedy pierwszy w karierze pucharowy triumf. W tym roku trzykrotny
mistrz olimpijski, który zapowiedział zakończenie kariery, prawdopodobnie po
raz ostatni weźmie udział w zawodach na Wielkiej Krokwi.
W XXI wieku
obiekt kilkukrotnie był modernizowany. Wielka Krokiew posiada
obecnie wymiary K-125 oraz HS 140 i jest największą skocznią narciarską w
Polsce. Oficjalny rekord wynosi 147 m. Taką odległość 25 stycznia 2020 roku
osiągnął Japończyk Yukiya Sato, a 17 marca 2024 powtórzył Paweł Wąsek.
Natomiast najdłuższy skok – na 150 m – oddał tu w 2021 roku Norweg Benjamin
Oestvold, ale działo się to w serii próbnej, więc rezultat nie mógł zostać
oficjalnie uznany.
Wielka Krokiew to
nie tylko wydarzenia sportowe. Arena była też świątynią podczas pielgrzymki
papieża Jan Pawła II do ojczyzny. 6 czerwca 1997 r. wizyta Ojca Świętego
zgromadziła pod skocznią około 300 tys. wiernych.