Protoplastą śląskiej linii
rodu był Stanisław Florian Broniowski. Urodził się 4 maja 1846 roku w Wieliczce
jako syn Józefa, krawca, i Anny z domu Krupskiej. Ukończył wielicką Wyższą
Szkołę Górniczą, pracował przez jakiś czas w Jaworznie, a w 1874 roku został
nadsztygarem w kopalniach hrabiego Larischa – w związku z czym przeniósł się do
Karwiny, gdzie mieszkał już do końca życia.
„Mając sposobność być w obu
rewirach, zachodnim i wschodnim, przebył obie katastrofy kopalniane. Nie
zważając na własne życie i obowiązki familijne bronił i ratował swoich
robotników przez przebieg lat 26. Oprócz sumiennej swojej pracy ciężkiej,
zajmował się również sprawami narodowemi” – pisała we wspomnieniu pośmiertnym
„Gwiazdka Cieszyńska”.
Skąd to nazwisko?
Bez dokładniejszy badań
trudno stwierdzić, czy opisanych Broniowskich łączyły więzy krwi ze szlacheckim
rodami Broniowskich herbu Tarnawa albo Broniowskich herbu Ostoja, ale
etymologia nazwiska musiała być podobna. Zatem nazwisko Broniowski pochodzi
albo od nazwy miejscowej Broniów w dawnej ziemi sandomierskiej (tak było w
przypadku rodu pieczętującego się herbem Ostoja), albo od miejscowości o
zbliżonej nazwie.
Zmarł 12 maja 1900 roku. Pieniądze zebrane na wieniec
dla zmarłego członkowie Czytelni Ludowej w Cieszynie przeznaczyli na polskie
gimnazjum – dość często w ten sposób czczono pamięć osób zasłużonych dla
polskości.
Żoną Stanisława Broniowskiego
była Anna Kolber, córka Kacpra i Barbary z domu Najder. Pobrali się w 1870 roku
w Wieliczce. Z tego małżeństwa pochodzili syn Władysław (ur. 1871) oraz
urodzone już w Karwinie córki Anna (1875-1901), Emilia (1878-1879), Stanisława
(ur. 1883) i Helena (ur. 1887). Nie udało mi się dotrzeć do metryk z Jaworzna,
dlatego możliwe, że powyższą listę dzieci można jeszcze uzupełnić.
Burmistrz Jaworzna
Władysław Broniowski (ur.
1871) część dorosłego życia spędził na Śląsku Cieszyńskim. Był urzędnikiem
górniczym (kasy brackiej) w Karwinie. Aktywnie działał w teatrze amatorskim w
Czytelni Ludowej w Cieszynie. Później przeniósł się do Jaworzna. Prezesował tam
miejscowemu „Sokołowi”. W lutym 1910 roku wybrano go burmistrzem. Urząd pełnił
do przedwczesnej śmierci – zmarł w czerwcu 1912 roku w Krakowie. Jego następcą
na urzędzie burmistrza Jaworzna został Franciszek Racek, młodszy brat inżyniera
Celestyna Racka, który zginął w 1894 roku w czasie katastrofy górniczej w
Karwinie.
Anna
Holczak z domu Broniowska. Fot. H. Jandaurek, przedruk za „Kalendarz Śląski”
2013.
Córki inżyniera z Karwiny
Jeśli chodzi o córki
Stanisława Broniowskiego, to najmłodsze znalazły mężów w Galicji. Stanisława Broniowska
(ur. 1883) poślubiła 11 lipca 1908 roku w Wieliczce Edwarda Kolasę, sztygara.
Zmarła w 1925 roku. Została pochowana na Cmentarzu Komunalnym w Wieliczce w
grobie rodzinnym Kolasów. Z kolei Helena Broniowska (ur. 1887) wyszła za mąż 5
lutego 1910 roku również w Wieliczce za Franciszka Jaglarza.
Ze Śląskiem Cieszyńskim
pozostała związana ich starsza siostra, Anna Broniowska (ur. 1875). Udzielała
się w polskim teatrze amatorskim na scenie Czytelni Ludowej w Cieszynie.
Poślubiła 4 września 1897 roku Maksymiliana Holczaka, nadsztygara. Zmarła
przedwcześnie 23 października 1901 roku w Karwinie na skutek komplikacji
poporodowych. „Biło w jej piersi wierne serce polskie” – napisała we
wspomnieniu pośmiertnym „Gwiazdka Cieszyńska”. Jej synem był Jan Holczak (1901-1970),
dyplomata.
Skąd ten ród?
Opisana linia Broniowskich
pochodziła z Wieliczki. Nazwisko to pojawia się w tamtejszych księgach
metrykalnych już w XVIII wieku.
Jak widać sama historia
Broniowskich na Śląsku Cieszyńskim jest dość krótka, ale odegrali swoją rolę w
dziejach regionu, dlatego aż chciałoby się nasycić poświęcony im artykuł
dodatkowymi szczegółami. Zwłaszcza Władysław Broniowski, burmistrz Jaworzna,
wydaje się osobą zasługującą na obszerniejszy biogram.
Michael Morys-Twarowski