piątek, 1 maja 2026
Imieniny: PL: Józefa, Lubomira, Ramony| CZ:
Glos Live
/
Nahoru

Cieszyńskie Rody: Ochodkowie | 23.04.2026

Korzenie rodu Ochodków prowadzą w okolice Strumienia, a najstarsze informacje na temat tej familii pochodzą z XVII wieku.

Ten tekst przeczytasz za 4 min. 60 s
Metryka zgonu Pawła Ochodka, pocztmistrza w Łazach, zmarłego w 1905 roku. Źródło: Archiwum Krajowe w Opawie

Metryki parafii w Strumieniu prowadzone były od schyłku XVII wieku, lecz najstarsze tomy pozostają dziś zaginione. Nie wiadomo, czy leżą gdzieś na strychu, w piwnicy albo na wieży kościelnej, czy przepadły w czasie II wojny światowej lub krótko później. W każdym razie komplet metryk zachował się dopiero od około 1860 roku, najstarsza znana mi księga prowadzona była od 1784 roku.

Zagrodnicy w Zabłociu koło Strumienia

Kiedy brakuje ksiąg metrykalnych, na znaczeniu zyskują księgi gruntowe. Na szczęście dla genealogów okolice Strumienia stanowiły własność książęcą, a nie szlachecką – a w dobrach książęcych znacznie wcześniej zaczęto prowadzić dokumentację dotyczą zmian własnościowych.
W urbarzu (spisie powinności) skoczowsko-strumieńskiego klucza dóbr książęcych, datowanym na rok 1621, został odnotowany Jan (I) „Ochdik” (sic!), zagrodnik w Zabłociu. Zapewne jego synem był Paweł (I) Ochodek, który w 1645 roku wykupił grunt zagrodniczy w Zabłociu, spłacając braci i siostry. W 1667 roku nieruchomość nabył syn Pawła (I) – Maciej (Matusz). Po śmierci Macieja grunt wykupił w 1675 roku jego syn Paweł (II), który spłacał raty do 1692 roku. Prawdopodobnie synem Pawła (II) był Jan (II) Ochodek, który w 1699 roku nabył wspomniane gospodarstwo od swojego niewymienionego z imienia młodszego brata, pozostającego w służbie wojskowej. Fakt ten odnotowano w księdze gruntowej dopiero w 1712 roku.

Skąd to nazwisko?
Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk podaje, że nazwisko wywodzi się od nazwy osobowej Ochod. Inny trop wskazywał Władysław Milerski w książce „Nazwiska cieszyńskie”. Wprawdzie nie ma tam nazwiska Ochodek, lecz jest Ochodnik – chodzi tutaj o Jana z Zabłocia, najstarszego przedstawiciela opisywanego rodu, odnotowanego w urbarzu z 1621 roku. Co do etymologii, propozycja brzmi następująco: „od »ochodnik«, ten, co obchodzi wytyczoną granicę mniejszego obszaru ziemi pieszo dla nadania aktowi wartości prawnej”. 

Ochodkowie z czasem zaczęli osiedlać się w sąsiednich miejscowościach. W urbarzu z 1770 roku został odnotowany Jerzy Ochodek, mały chałupnik w Mnichu nr 25. W wykazie właścicieli gruntów w Zaborzu z 1820 roku pojawia się Adam Ochodek. Prawdopodobnie jego synem był Jan Ochodek, wójt Zaborza w latach 50. XIX wieku.

Fragment księgi gruntowej Zabłocia (gmina Strumień) dotyczący gruntu Ochodków. Źródło: Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Cieszynie.

Pocztmistrz Paweł Ochodek
Wyróżniającym się przedstawicielem rodu Ochodków był Paweł. Urodził się w 1862 roku w Mnichu jako syn Józefa, właściciela gruntu zagrodniczego, i Marii z domu Strządała. Był pocztmistrzem. Pracował najpierw w Chybiu, później w Goleszowie, gdzie zaangażował się w działalność tamtejszej Czytelni Katolickiej. W 1896 roku wybrano go jej prezesem. W 1897 roku został przeniesiony do Wrbatek (Vrbátky) koło Ołomuńca, później wrócił na Śląsk Cieszyński – otrzymał posadę w Łazach w ówczesnym powiecie frysztackim. Zmarł 25 kwietnia 1905 roku na gruźlicę.
Przy tej okazji „Gwiazdka Cieszyńska” (1905, nr 18) opisała przykrą sytuację – Paweł Ochodek na łożu śmierci prosił, aby jego pogrzeb prowadził ksiądz Franciszek Kałuża, Polak, lecz orłowski proboszcz Josef Pospíšil nie uszanował woli zmarłego.

Skąd ten ród?
Nazwisko Ochodek jest typowe dla okolic Strumienia i właśnie tam się ukształtowało – najpóźniej na początku XVII wieku, a prawdopodobnie wcześniej. 

Paweł Ochodek był żonaty od 19 stycznia 1886 roku z Zuzanną Szczypką z Zabłocia koło Strumienia. Odnalazłem informacje na temat ich dwóch synów: Józefa i Oswalda. Józef zdał maturę w polskim gimnazjum w Cieszynie, później studiował prawo. Zmarł 11 stycznia 1917 roku w Cieszynie w wieku 22 lat. Oswald urodził się w 1900 roku w Łazach. W czasie wojny Polski z bolszewicką Rosją służył w 3. Pułku Strzelców Podhalańskich. Poległ 13 sierpnia 1920 roku, został pochowany na cmentarzu w Żyrardowie.
Z pewnością Zuzanna i Paweł Ochodkowie mieli więcej dzieci, ale z racji dość częstej zmiany miejsca zamieszkania, aby je odnaleźć trzeba będzie przejrzeć księgi metrykalne kilku parafii.

Górnik w Karwinie
W materiałach ze spisu powszechnego przeprowadzonego w 1921 roku w Czechosłowacji odnalazłem Józefa Ochodka, górnika w Karwinie, urodzonego w 1896 roku w Zaborzu. W tym samym czasie Ochodkowie mieszkali również w innych miejscowościach na lewym brzegu Olzy – w Darkowie i Trzycieżu. Jednak za każdym razem, kiedy będziemy chcieli odtworzyć ich genealogię, dotrzemy do ich przodków związanych z okolicami Strumienia.
Michael Morys-Twarowski



Może Cię zainteresować.