Enigma, wynaleziona w latach 20. XX wieku przez Arthura Scherbiusa, była początkowo urządzeniem komercyjnym do szyfrowania wiadomości. W latach 30. Niemcy zaadaptowali ją do celów wojskowych, czyniąc z niej kluczowe narzędzie tajnej komunikacji.

Polscy kryptolodzy, pracujący w Biurze Szyfrów Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, wykorzystali matematykę i logikę do złamania jej kodu. Rejewski stworzył „bombę kryptologiczną” – urządzenie mechaniczne symulujące pracę Enigmy, co pozwoliło na odczytywanie niemieckich depesz. W lipcu 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej, Polacy przekazali swoją wiedzę i repliki Enigmy aliantom – Brytyjczykom i Francuzom – podczas tajnego spotkania w Pyrach pod Warszawą.

To osiągnięcie skróciło wojnę o co najmniej 2-3 lata i uratowało miliony, jak szacują historycy. Ponadto, prace nad Enigmą przyczyniły się do narodzin informatyki – maszyny kryptoanalityczne stały się prototypami komputerów.

Powstanie Dnia Kryptologii w 2007 roku miało na celu uhonorowanie polskich kryptologów, których wkład był długo niedoceniany na arenie międzynarodowej.

Inicjatywa UAM w Poznaniu zbiegła się z rosnącym zainteresowaniem historią Enigmy, co zaowocowało powstaniem Centrum Szyfrów Enigma w tym mieście. Dziś święto promuje wiedzę o kryptologii, bezpieczeństwie danych i roli matematyki w historii.Dzień Kryptologii przypomina, jak polska inteligencja zmieniła bieg dziejów. W erze cyberzagrożeń, ich dziedzictwo jest bardziej aktualne niż kiedykolwiek.