sobota, 18 kwietnia 2026
Imieniny: PL: Apoloniusza, Bogusławy, Gościsławy| CZ: Valérie
Glos Live
/
Nahoru

Cieszyńskie Rody: Broniowscy | 13.04.2026

Broniowscy pochodzili z Wieliczki, a na Śląsku Cieszyńskim osiedlili się w drugiej połowie XIX wieku.

Ten tekst przeczytasz za 4 min. 15 s
Metryka chrztu Anny Broniowskiej, urodzonej w 1875 roku w Karwinie. Źródło: Archiwum Krajowe w Opawie.

Protoplastą śląskiej linii rodu był Stanisław Florian Broniowski. Urodził się 4 maja 1846 roku w Wieliczce jako syn Józefa, krawca, i Anny z domu Krupskiej. Ukończył wielicką Wyższą Szkołę Górniczą, pracował przez jakiś czas w Jaworznie, a w 1874 roku został nadsztygarem w kopalniach hrabiego Larischa – w związku z czym przeniósł się do Karwiny, gdzie mieszkał już do końca życia.
„Mając sposobność być w obu rewirach, zachodnim i wschodnim, przebył obie katastrofy kopalniane. Nie zważając na własne życie i obowiązki familijne bronił i ratował swoich robotników przez przebieg lat 26. Oprócz sumiennej swojej pracy ciężkiej, zajmował się również sprawami narodowemi” – pisała we wspomnieniu pośmiertnym „Gwiazdka Cieszyńska”.

Skąd to nazwisko?
Bez dokładniejszy badań trudno stwierdzić, czy opisanych Broniowskich łączyły więzy krwi ze szlacheckim rodami Broniowskich herbu Tarnawa albo Broniowskich herbu Ostoja, ale etymologia nazwiska musiała być podobna. Zatem nazwisko Broniowski pochodzi albo od nazwy miejscowej Broniów w dawnej ziemi sandomierskiej (tak było w przypadku rodu pieczętującego się herbem Ostoja), albo od miejscowości o zbliżonej nazwie. 

Zmarł 12 maja 1900 roku. Pieniądze zebrane na wieniec dla zmarłego członkowie Czytelni Ludowej w Cieszynie przeznaczyli na polskie gimnazjum – dość często w ten sposób czczono pamięć osób zasłużonych dla polskości.
Żoną Stanisława Broniowskiego była Anna Kolber, córka Kacpra i Barbary z domu Najder. Pobrali się w 1870 roku w Wieliczce. Z tego małżeństwa pochodzili syn Władysław (ur. 1871) oraz urodzone już w Karwinie córki Anna (1875-1901), Emilia (1878-1879), Stanisława (ur. 1883) i Helena (ur. 1887). Nie udało mi się dotrzeć do metryk z Jaworzna, dlatego możliwe, że powyższą listę dzieci można jeszcze uzupełnić.

Burmistrz Jaworzna

Władysław Broniowski (ur. 1871) część dorosłego życia spędził na Śląsku Cieszyńskim. Był urzędnikiem górniczym (kasy brackiej) w Karwinie. Aktywnie działał w teatrze amatorskim w Czytelni Ludowej w Cieszynie. Później przeniósł się do Jaworzna. Prezesował tam miejscowemu „Sokołowi”. W lutym 1910 roku wybrano go burmistrzem. Urząd pełnił do przedwczesnej śmierci – zmarł w czerwcu 1912 roku w Krakowie. Jego następcą na urzędzie burmistrza Jaworzna został Franciszek Racek, młodszy brat inżyniera Celestyna Racka, który zginął w 1894 roku w czasie katastrofy górniczej w Karwinie.

Anna Holczak z domu Broniowska. Fot. H. Jandaurek, przedruk za „Kalendarz Śląski” 2013.

Córki inżyniera z Karwiny
Jeśli chodzi o córki Stanisława Broniowskiego, to najmłodsze znalazły mężów w Galicji. Stanisława Broniowska (ur. 1883) poślubiła 11 lipca 1908 roku w Wieliczce Edwarda Kolasę, sztygara. Zmarła w 1925 roku. Została pochowana na Cmentarzu Komunalnym w Wieliczce w grobie rodzinnym Kolasów. Z kolei Helena Broniowska (ur. 1887) wyszła za mąż 5 lutego 1910 roku również w Wieliczce za Franciszka Jaglarza.
Ze Śląskiem Cieszyńskim pozostała związana ich starsza siostra, Anna Broniowska (ur. 1875). Udzielała się w polskim teatrze amatorskim na scenie Czytelni Ludowej w Cieszynie. Poślubiła 4 września 1897 roku Maksymiliana Holczaka, nadsztygara. Zmarła przedwcześnie 23 października 1901 roku w Karwinie na skutek komplikacji poporodowych. „Biło w jej piersi wierne serce polskie” – napisała we wspomnieniu pośmiertnym „Gwiazdka Cieszyńska”. Jej synem był Jan Holczak (1901-1970), dyplomata.

Skąd ten ród?
Opisana linia Broniowskich pochodziła z Wieliczki. Nazwisko to pojawia się w tamtejszych księgach metrykalnych już w XVIII wieku. 

Jak widać sama historia Broniowskich na Śląsku Cieszyńskim jest dość krótka, ale odegrali swoją rolę w dziejach regionu, dlatego aż chciałoby się nasycić poświęcony im artykuł dodatkowymi szczegółami. Zwłaszcza Władysław Broniowski, burmistrz Jaworzna, wydaje się osobą zasługującą na obszerniejszy biogram.
Michael Morys-Twarowski





Może Cię zainteresować.