Politolog: bezpieczeństwo poznawcze to ochrona naszych decyzji przed wrogą manipulacją | 10.09.2026
Ochrona procesów decyzyjnych obywateli i firm przed
zewnętrzną, wrogą manipulacją to dziś jedno z zadań państwa – uważa dr hab.
Łukasz Fyderek z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Politolog tłumaczy, na czym
polega naruszenie „bezpieczeństwa poznawczego” i dlaczego tzw. certinformacja
to antidotum na dezinformację.
Ten tekst przeczytasz za 9 min. 45 s
Łukasz Fyderek podczas wywiadu dla Polskiej Agencji Prasowej. Fot. PAP
Podczas 35. Forum Ekonomicznego w Karpaczu zaprezentowany
został raport Uniwersytetu Jagiellońskiego „Dezinformacja i bezpieczeństwo.
Definicje, mechanizmy, rekomendacje”. Powstał on w ramach współpracy z Polską
Agencją Prasową.
W swoim raporcie zwracają państwo uwagę na pojęcie
„bezpieczeństwa poznawczego”. Co to takiego?
– W raporcie przyjmujemy, że z bezpieczeństwem poznawczym
mamy do czynienia, kiedy podmiot (człowiek, firma, państwo) przebywa w
otoczeniu informacji zweryfikowanych i podejmuje decyzje konsumenckie czy
polityczne na podstawie wiarygodnych danych. Z kolei naruszenie bezpieczeństwa
poznawczego widzimy wtedy, gdy decyzje – obserwowane w dłuższej perspektywie –
okazują się nietrafne, bo zostały podjęte na podstawie fałszywych przesłanek.
Bezpieczeństwo poznawcze oznacza zatem odporność systemu decyzyjnego na
niepożądany wpływ. Chodzi więc o ochronę procesów decyzyjnych przed zewnętrzną,
wrogą manipulacją.
Czy może pan podać konkretny przykład jakiegoś naruszenia
bezpieczeństwa poznawczego?
– Przykładem w skali makropolitycznej jest sytuacja, w
której Rosja celuje swoje oddziaływanie informacyjne w pewne grupy Polaków i w
związku z tym grupy te zaczynają wierzyć, że zasadniczym zagrożeniem nie jest
dla nich Rosja, ale jakiś inny podmiot – na przykład Ukraina. W skali mikro
natomiast naruszenie bezpieczeństwa poznawczego dotyczyć może firm
podejmujących de
Do końca pozostało 80% artykułu.
Jeżeli jesteś zainteresowany dostępem do strefy PREMIUM, załóż konto i wybierz jeden z pięciu dostępnych pakietów. Miesięczny dostęp tylko 49 CZK! Wypróbuj jeszcze dziś.
Chcete li pokračovat ve čtení článku, založte si účet a vyberte si jeden z pěti balíčků. Měsícní předplatné jen za 49 Kč! Vyzkoušejte ještě dnes.