Niech no tylko zakwitną magnolie! – chce się zanuć przerobiony szlagier z repertuaru Haliny Kunickiej („Niech no tylko zakwitną jabłonie”, słowa Jerzy Afanasjew, muzyka Janusz Hajdun) na widok jasnoróżowych lub białych płatków magnolii, które w ostatnich dniach cieszą oczy. Sprzyjająca pogoda pozwoliła zakwitnąć tym ozdobnym drzewom, które na przełomie marca i kwietnia przyciągają nad Olzę turystów spacerujących Szlakiem Kwitnących Magnolii w Cieszynie.

Zainteresowanie nim jest coraz większe, dlatego także w tym roku Muzeum Śląska Cieszyńskiego ponownie zorganizowało dwie edycje spaceru, w trakcie którego o tajemnicach magnolii opowiadał Stanisław Kawecki, sekretarz miasta Cieszyna, znawca tych niezwykle urokliwych roślin drzewiastych, a Irena French, dyrektorka Muzeum uzupełniała całość tłem historycznym. Bohaterami opowieści byli ci, którzy sadzili magnolie przy swoich willach na Materówce – dzielnicy Cieszyna stworzonej na przełomie XIX i XX wieku przez Alfonsa Mattera, który sfinansował budowę w tej części miasta 15 kamienic i trzech willi – ale także ci, którzy patrzyli na te ozdobne drzewa stając się pretekstem do wspomnienia o ciekawych, a mniej znanych kartach historii Cieszyna.

Uczestnicy spaceru słyszą m.in. o zachwycie, jaki magnolie budziły w Cieszynie w poprzednich stuleciach. Jednym ze śladów takiego zachwytu jest przytoczony przez Irenę French artykuł w niemieckojęzycznym dzienniku „Silesia” z 18. maja 1884 roku.

– Obecnie krzewiasta magnolia wonna (Magnolia odoratissima lub M. grandiflora), w pełnym rozkwicie, budzi podziw odwiedzających naszą Górę Zamkową. To drzewo, osłonięte od dominujących północnych wiatrów, rośnie tuż na prawo od głównego wejścia, na skraju parku zamkowego – pisze dziennik. Zauważa, że to wciąż bezlistne drzewo jest całkowicie pokryte dużymi, liliokształtnymi, żółtawobiałymi, pachnącymi kwiatami i stanowi prawdziwą ozdobę ogrodów rekreacyjnych. Podaje przy tym, że drugi okaz tej magnolii rośnie w Cieszynie-Pastwiskach, w ogrodzie ozdobnym Johanna Finka, a trzeci w ogrodzie porucznika Johanna Ungera. 

Magnolie to rodzaj drzew lub krzewów z rodziny magnoliowatych (Magnoliaceae), która obejmuje siedem rodzajów. W Polsce uprawiane są dwa rodzaje – magnolia i tulipanowiec. Do europejskich parków i ogrodów magnolie trafiły w 1698 roku, a w Cieszynie pojawiły się prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX w., zapewne dzięki staraniom księdza Leopolda Jana Szersznika, który – zanim uruchomił publiczne muzeum i udostępnił bibliotekę – w roku 1790 zapraszał do swego siedmiohektarowego ogrodu, jaki znajdował się wzdłuż Bobrówki między kościołem św. Trójcy a Bramą Frysztacką Pośród przeróżnych budowli i urządzeń ogrodu ks. Szersznik posadził setki drzew i krzewów, klasyfikując je jako „krajowe” bądź „zagraniczne”. I o tym ogrodzie również opowiadają Stanisław Kawecki oraz Irena French.

– Śladem po imponującej florze, która ten ogród tworzyła, jest niedokończony spis nazw gatunkowych drzew i krzewów, jakie w tym ogrodzie jego założyciel sadził, w wersji niemieckiej, polskiej i łacińskiej, bo tak zapisywał je ks. Szersznik – wyjaśnia Irena French wskazując na wybór pism ks. Szersznika, wydany przez Janusza Spyrę i Grzegorza Chromika nakładem Książnicy Cieszyńskiej w 2014 roku.

Cieszyński Szlak Kwitnących Magnolii wymyślili w 2001 roku Mariusz Makowski i Danuta Cieślar-Pawłowicz. Znajduje się na nim dziesięć oznakowanych punktów – miejsc, w których rosną magnolie. Szlak liczy około 1-kilometra długości. Pierwszy oficjalny spacer tym szlakiem wraz z przewodnikiem odbył się w 2005 roku.