Prace poszukiwawczo-ekshumacyjne na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Katowickiej w Cieszynie były prowadzone od 6 do 13 maja 2026 r. Ich celem było odnalezienie szczątków ofiar komunizmu, żołnierzy Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, skazanych 15 czerwca 1946 r. przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach (na sesji wyjazdowej w Cieszynie) na karę śmierci i rozstrzelanych 2 sierpnia 1946 r. w cieszyńskim więzieniu.

Chodziło o kpt. Edwarda Bąka „Strzemię” (komendanta NZW na powiat cieszyński), Karola Bączka „Karlik”, Jana Dziedzica „Mściciel”, Władysława Grenia „Sówka”, Emila Michnika oraz Jana Piaseckiego vel Stefana Wójcika „Tygrys”.

W jednej z akcji NZW przeprowadzonej w październiku 1945 r. pod Pogórzem, której celem było przejęcie samochodu na potrzeby organizacji, zginęli wysoki oficer sowiecki i szofer, a drugi oficer został ranny. Właśnie ta akcja skierowała na cieszyńskie struktury Podziemia Niepodległościowego całą uwagę miejscowego UB i NKWD. Rozpracowanie przez agenturę i liczne aresztowania doprowadziły do rozbicia komendy i patroli partyzanckich tuż przed planowaną przez NZW większą akcją zbrojną na PUBP w Cieszynie.

Jak informują przedstawiciele Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN, wytypowany już wcześniej obszar sześciu więziennych mogił z 1946 r. nie był dotąd dostępny. – Na tym etapie udało się jednak przeprowadzić skuteczne prace w czterech takich miejscach. Pomimo bardzo trudnych warunków, odnaleziono szczątki ludzkie, które według wstępnej analizy antropologicznej mogą należeć do poszukiwanych ofiar – informuje IPN.

Szczątki zostały przekazane do dalszych badań w celu identyfikacji genetycznej. Podczas prac odkryto także żeliwną stelę potwierdzającą dawny numer grobu zapisany w księdze cmentarnej, a przy szczątkach jednej z poszukiwanych ofiar – guziki i medalik szkaplerzny.