Nadszedł czas na wizytę w kolejnej północnocieszyńskiej miejscowości – Drogomyślu. Z Drogomyślem po raz pierwszy spotykamy się w źródłach w 1454 r., gdy wymieniony został na kartach dokumentu spisanego w kancelarii książęcej.

Odpocznijmy nieco od zgiełku stolicy, udając się na dłużej w stronę północnych rubieży Śląska Cieszyńskiego. Dziś odwiedzimy Zebrzydowice, które przeciętnemu Cieszyniakowi kojarzą się raczej z dworcem kolejowym niż pałacem. Niby słusznie, bo to w istocie ważny dworzec – można zeń bez przesiadek dotrzeć do Warszawy czy Pragi (luksus nieosiągalny dla mieszkańców południowo-wschodniej części regionu, których pociąg nie dowiezie nawet do Bielska-Białej). 

Czas porzucić wschodnie przedmieścia Cieszyna, lecz nie przedmieścia jako takie. Dziś złożymy wizytę w czeskocieszyńskim Brandysie, wracając na właściwe, „błękitne” tory, czyli na szlak szlachecko-książęcych siedzib. Tych, które są, i tych, które były – dziś znów, niestety, zmierzymy się z tym drugim przypadkiem.

Nasze ostatnie spotkanie zakończyło się gorzką refleksją – o dziedzictwie, jego (subiektywnej) wartości i kierunku przemian cywilizacyjnych, które prowadzą do utraty reliktów naszej historii i kultury. Dziś, kontynuując spacer po Bobrku, nie włożymy różowych okularów. Wspomnimy bowiem o dwóch miejscach, który zniknęły na naszych oczach, wystawiając współczesnym niepochlebne świadectwo.

Łacińskie inskrypcje mają w sobie coś czarującego. To komunikat dla wybranych, łączący dwie sprzeczności – zawiera bowiem treści dość ważkie, by manifestacyjnie wyryć je w kamieniu, a jednocześnie na tyle subtelne, by nie mógł odczytać ich każdy. „Hos Morum Flores Si Carpseris Ut Rosa Flores” – ilekroć mijam ten napis, znajdujący się pod wychodzącym na ulicę wykuszem zamku w Błogocicach, uruchamiam wyobraźnię. Niech pytanie o to, co się pod nim kryje, towarzyszy nam podczas dzisiejszej wyprawy, wiodącej poza historyczne granice Cieszyna.

Przed opuszczeniem cieszyńskich murów miejskich warto odwiedzić jeszcze jeden ciekawy obiekt w ich obrębie. Jego dzieje są wyjątkowo różnorodne i dynamiczne – dość wspomnieć, że na przełomie XVII i XVIII w. w ciągu kilkudziesięciu lat ewoluował od mennicy, przez szkołę, po reprezentacyjną miejską rezydencję, a współcześnie słynie jako siedziba Książnicy Cieszyńskiej.

Choć Cieszyn z czasem otrząsnął się z zapaści, w jaką wwiodła go wojna trzydziestoletnia, nie było to pisane samemu zamkowi. Przełom 1. i 2. połowy XVII w. wyznacza początek jego wieloletniej, trwającej blisko dwa stulecia agonii. Sukcesywnie rozbierano kolejne części książęcej siedziby, by w końcu zrównać z ziemią resztki jej ruin i – uprzątnąwszy Wzgórze Zamkowe – wznieść na nim nową posiadłość na miarę potrzeb nowych książąt.

Późne średniowiecze to dla cieszyńskiego zamku prawdziwie złote lata. W znacznym stopniu przyczynił się do tego wspominany już Przemysław I Noszak, który dzięki swoim zdolnościom dyplomatycznym zapewnił sobie miejsce wśród ówczesnych elit politycznych.

Skoro już dotarliśmy do Cieszyna, nietaktem byłoby pominąć Wzgórze Zamkowe. Choć trasa jednej z naszych wycieczek wiodła już wśród porastających je drzew (zob. wydanie z 14 czerwca 2024 r.), tym razem przyjrzymy się bliżej dziejom cegieł i kamieni, a także instytucji i osób, które na przestrzeni kolejnych wieków miały w tym miejscu swoje siedziby.

Po tak długim czasie spędzonym w Karwinie i jej przyległościach, niełatwo wybrać kierunek dalszej wędrówki. Szkoda z niej jednak rezygnować, skoro – mam nadzieję, że nie zniechęcę tym znużonych tematyką cyklu – dotychczas zwiedziliśmy zaledwie garstkę szlacheckich siedzib w Cieszyńskiem. 

Château de Chambord, Villandry, Beauregard… Kolejne malownicze zamki w Dolinie Loary można byłoby wymieniać długo. Podobne zagęszczenie rezydencji nie znajduje analogii w krainie nad Olzą, co nie znaczy, że cieszyńskie siedziby arystokratyczne odstają od tych francuskich.

Karwina jest miejscowością niebanalną i pełną sprzeczności. Dziś – czeskie miasto z niewielkim odsetkiem ludności polskiej, w przeszłości – jeden z najważniejszych bastionów polskości w Cieszyńskiem. Zasłynęła jako stolica górniczego zagłębia, równolegle dbając o uzdrowiskowe dziedzictwo. Znajduje się u podnóża Beskidów, turystów przyciąga jednak nie górami, lecz własnym morzem. Choć wydawać by się mogło, że szyby wwiercone w karwińską ziemię wiodą do samych wrót piekielnych, to w jej granicach mieści się najprawdziwszy Raj.