– W 2024 wpadłem na pomysł, że warto byłoby utrwalić na zdjęciach ten ogrom pracy, jaką wykonywali na przestrzeni lat górnicy w naszych kopalniach. Zwróciłem się z tym pomysłem do rzeczniczki prasowej spółki OKD, Barbory Černej-Dvořákowej, która skwitowała mój pomysł z zadowoleniem. Wcześniej nie było bowiem łatwo robić cykliczne zdjęcia na kopalni, ale tym razem wszystko wypaliło. Pod koniec grudnia 2024 rozpocząłem więc swoją przygodę z kopalnią ČSM w Stonawie. Zjeżdżałem z górnikami pod ziemię raz na tydzień, to były dla mnie niesamowite przeżycia.

– Nawet było łatwiej, niż sądziłem. A wszystko za sprawą moich wcześniejszych doświadczeń, bo miałem okazję robić zdjęcia np. w kopalni Jeremenko w Ostrawie. Oczywiście zanim wybrałem się z górnikami na swoją pierwszą poważną „szychtę”, musiałem się do tego w pewien sposób psychicznie przygotować. No i rzecz jasna jako pierwsza o moim zamiarze dowiedziała się żona, która skądinąd pracuje w Zintegrowanym Centrum Ratownictwa, więc podeszła do mojego pomysłu ze zrozumieniem. Poprosiła jednak, żebym jej obiecał, że wrócę do domu cały i zdrowy, bo mamy prawie czteroletniego syna. Nie trzeba też było długo tłumaczyć mojego zamiaru szefowi „Deníka”, Alešowi Uhrowi, bo mieszka w Ostrawie i doskonale rozumie te klimaty.

– Zgadzam się. Każda wystawa organizowana na poważniejszą skalę wymaga jednak czasu, dobrej logistyki i, co tu ukrywać, pieniędzy. To trzeba na spokojnie przemyśleć, żeby pozapinać wszystko na ostatni guzik. Żyję teraźniejszością, najwyżej tym, co czeka mnie w najbliższych dniach. Praca fotoreportera w dużym regionalnym dzienniku wymaga właśnie takiego podejścia. Jeśli chodzi o najbliższe dni, to spędzę je w Mediolanie i Cortinie d'Ampezzo na zimowych igrzyskach olimpijskich. Siedzę więc niejako na walizkach, odliczając dni do wyjazdu.

Do obejrzenia galeria zdjęć autorstwa Lukáša Kabonia na temat górnictwa
   
To nie pierwszy twój duży wyjazd fotoreporterski za granicę. Dużo czasu spędziłeś nie tylko na arenach sportowych, ale też w m.in. w sztabach wyborczych na Słowacji podczas tamtejszych wyborów prezydenckich i parlamentarnych. Lubisz różne wyzwania, czy też reagujesz po prostu na polecenia szefów w redakcji?

– Jestem wielkim fanem sportu, a więc można mnie spotkać na wielu sportowych wydarzeniach w regionie i nie tylko. Na igrzyska do Włoch pojedziemy w trójkę, oprócz mnie desygnowano też dwoje fotografów z Czech. Zapowiada się harówka, dwa tygodnie biegania z fotoaparatem po najważniejszych z punktu widzenia naszego czytelnika wydarzeniach. Podstawą będą zdjęcia z hokejowego turnieju, ale też relacje z aren narciarstwa alpejskiego czy łyżwiarstwa szybkiego, gdzie też mamy szanse medalowe. Pracuję w tym zawodzie od piętnastu lat i widzę, że w naszej dziennikarskiej pracy zachodzą duże zmiany. Często niestety na gorsze.

– Mogę zacząć porównaniem z „szychtą” w kopalni. Tam nawet najbardziej zaawansowany „jutuber” nie wpadłby na pomysł, żeby zdjęcia wykonywać komórką. W rzeczy samej skazany byłby na porażkę z powodu braku światła i piekielnie trudnych warunków. Ale sam będąc dziennikarzem widzisz, że dziś na wielu nie tylko sportowych wydarzeniach fotoreporterem staje się niejako każdy, kto potrafi machać telefonem komórkowym i kręcić tzw. rolki. O zdjęciach ze smartfonu, którym brakuje głębi, nie wspominając. Narzekanie niczego tu jednak nie zmieni, te dwa światy będą się coraz bardziej przenikały, a ja, jako zwolennik tradycyjnego sprzętu, mogę się temu tylko przyglądać. Nie ukrywam, że aparaty w smartfonach z roku na rok potrafią lepiej odzwierciedlić rzeczywistość, ale wciąż przegrywają z lustrzankami.

– Bardzo trudno, ale od początku zdawałem sobie sprawę z tego, że łatwo nie będzie. Nie mogłem oczywiście spacerować sobie w podziemiach byle gdzie, zawsze towarzyszył mi opiekun pilnujący bezpieczeństwa. Już regularne poranne rytuały, zjeżdżanie wspólną windą, rozmowy z górnikami stwarzały okazję do snucia planów po to tylko, by tego dnia nie zmarnować i wrócić na światło dzienne z dobrymi zdjęciami. Długo nie czułem się w kolektywie tak dobrze, jak właśnie na „szychtach” w kopalni ČSM. Wszyscy podchodzili do mojej obecności z dużym zrozumieniem, jak gdyby przeczuwali, że właśnie za moim pośrednictwem ich praca oraz wspólna historia nie pójdą w zapomnienie. W moim zawodzie bywa bowiem często odwrotnie, ludzie zachowują się agresywnie, obsypują wyzwiskami, tak dzieje się na przykład na manifestacjach politycznych. Z górnikami było wręcz sielankowo i chciałbym im za to serdecznie podziękować, bo przez to bardzo ułatwili mi pracę.

– Na pewno zdawałem sobie sprawę z tego, że koniec górnictwa w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim po 250 latach jest tematem ważnym, aktualnym i przemawiającym do wyobraźni. Oczywiście inaczej widzą nasz region w Pradze, a inaczej w innych częściach kraju, ale akurat taka historyczna chwila potrafi połączyć odbiorców bez względu na miejsce, w którym się znajdują. Jury postawiło na moją pracę, ale w puli konkursowej znalazło się ponad pięć tysięcy innych świetnych zdjęć moich kolegów i koleżanek. W pierwszych odruchu zastanawiałem się, co takiego przesądziło o moim zwycięstwie. Patrzyłem na zdjęcie z moim bohaterem, górnikiem, uchwyconym podczas rutynowej pracy i pomyślałem, że właśnie ta codzienność była kluczem do sukcesu. Wykorzystałem też specyficzny „myk” ze światłem, widać więc na zdjęciu jak gdyby zatrzymane promienie, co dodaje wyjątkowości tej chwili.

– To smutny rozdział w życiu Ostrawy. Takie sytuacje wymagają jednak natychmiastowego działania, a więc byliśmy na miejscu tuż po godzinie 7.00. Stopniowo pojawiły się przed szpitalem sztaby reporterskie z całego świata, o wydarzeniu informowały największe światowe agencje. Mocno przeżywaliśmy te chwile, dla rodzin ofiar tej zbrodni i bezpośrednich uczestników to był istny horror.

– Na pewno pogody ducha w codziennych relacjach z najbliższymi. Tego często brakuje nam w pogoni za sukcesem. Ja cieszę się każdą chwilą spędzoną w gronie rodzinnym, z moją cudowną żoną i synem. Każdy dzień jest nowym wyzwaniem.