Zdaniem Łukasza Klimańca | 25.12.2025
Zosiu, nie
ma takiego słowa, jak „rbywa”! – powtarzam 11-letniej córce po raz czwarty, a
ona po raz czwarty pokazuje mi ekran smartfona, gdzie sztuczna inteligencja
(AI) oznajmiła, że słowo „rbywa” istnieje i – co więcej – jest dopuszczone w
polskiej wersji gry Scrabble.
Ten tekst przeczytasz za 2 min. 15 s
Bardzo
lubimy tę grę. To świetna zabawa językiem polskim. Tworzenie wyrazów na
podstawie wylosowanych siedmiu literek jest rozrywką, którą – ku mojej uciesze
– córka często sama proponuje. Grywamy więc we dwójkę, rywalizując rzecz jasna,
które z nas uzbiera więcej punktów. Ale podczas ostatniej gry zauważyłem
niebezpieczną tendencję. Córka po ułożeniu kilku ciekawych wyrazów („okop”,
„bór”, „srać”, „wiata”, „zwija”) uparła się dodać literkę „r” do słowa „bywa”,
bo… AI w smartfonie zapewniła ją, że to poprawny wyraz. Na nic zdały się
tłumaczenia, że owszem, są słowa „ubywa”, „zbywa”, „nabywa”, „bywać” ale słowo
„rbywa” po prostu nie istnieje. Wobec upartej i nieprzejednanej postawy
11-latki sięgnąłem po broń ostateczną – Słownik Języka Polskiego (w smartfonie,
a jakże), który ostatecznie rozwiał wątpliwości. Dla asekuracji pokazałem jeszcze
rezultat w Oficjalnym Słowniku Polskiego Scrabblisty. No, nie ma wyrazu
„rbywa”.
Sztuczna
inteligencja poczyna sobie coraz swawolniej, głównie w naszych telefonach.
Zanim w wyszukiwarce pojawiają się oczekiwane przez nas wyniki, AI często
wyświetla własny przegląd odpowiedzi na podstawie dostępnych w sieci danych.
Skrzętnie i niestety najczęściej bezkrytycznie korzystają z takiej opcji
najmłodsi użytkownicy smartfonów, dla których wyświetlona odpowiedź jest
właściwa i prawdziwa. A przecież nawet korzystając z ChatGPT małym druczkiem
widnieje, że „ChatGPT może popełniać błędy.” Najmłodsi o tym najczęściej nie
wiedzą, a starsi użytkownicy nieraz łapią się na to, biorąc za pewnik
wyświetlone przez AI informacje.
Dobrze wiem,
że od tego nie ma odwrotu. Ta technologia zajmuje i będzie zajmowała coraz
więcej miejsca w życiu człowieka. W wielu sferach pomaga, ułatwia, usprawnia,
ale w równie wielu ogłupia, uwstecznia, rozleniwia. Jeśli mogę zrobić jakąś
niewielką choćby rzecz, to porozmawiać na ten temat z córką. Na przykład grając
w Scrabble.