Korzenie rodu Kretschmannów
prowadzą do Strumienia. Część ksiąg metrykalnych tamtejszej parafii katolickiej
zaginęła – być może zostały zniszczone w czasie walk frontowych w 1945 roku
(wtedy przepadły metryki pobliskiej parafii ewangelicko-augsburskiej w
Drogomyślu). W takich sytuacjach ratunkiem bywają sporządzone w czasie
niemieckiej okupacji „Ahnenpassy”, o ile któryś z naszych przodków lub innych
krewnych takowy posiadał.
Prawdopodobnie właśnie na
„Ahnepassie” oparte są dostępne w internecie informacje o najstarszych znanych
przedstawicielach rodu Kretschmannów, związanego później z dzisiejszym Zaolziem.
Na przełomie XVIII i XIX wieku w miejscowości Judenburg w Styrii mieszkali
Gottried Kretschmann i jego żona Rudolfina z domu Gnattke. Ich dzieckiem był
Jan (I) Kretschmann, który w 1834 roku w Strumieniu ożenił się z Teresą
Mildner. Przeniósł się później do Czechowic. Zmarł w 1867 roku.
Skąd to nazwisko?
Nazwisko przypuszczalnie
pochodzi od niemieckiego słowa „Kretschmer” (karczmarz).
Chybie, Orłowa, a później
Galicja
Synem Jana (I) Kretschmanna
był Jan (II). Urodził się w 1832 roku (prawdopodobnie został legitymowany dwa
lata później po ślubie rodziców). Początkowo pracował jako ekonom w Chybiu,
później przeniósł się do Orłowej. Po 1861 roku z rodziną opuścił Księstwo
Cieszyńskie. W 1870 roku pracował w Czerwonej Woli (obecnie województwo
podkarpackie), zmarł w 1877 roku w Samborze.
Metryka ślubu Jana Kretschmanna i Genowefy z domu Knoppek
(Knappek). Para pobrała się w 1855 roku we Frysztacie. Fot. Archiwum Krajowe w
Opawie.
Żoną Jana (II) była Genowefa
Knoppek (Knappek) z Frysztatu, córka Antoniego, mieszczanina i kapelusznika.
Pobrali się 21 lutego 1855 roku. Z tego małżeństwa pochodzili: Emma (1855-1944,
po mężu Hoffmann), Leona Nepomucena (16 maja 1857-1932, po mężu Schenker),
Fryderyk (ur. 1859, o nim niżej), Maria Kamila (ur. 4 kwietnia 1861, po mężu
Przybyłowicz), Genowefa (1864-1947, po mężu Szymańska), Róża (1866-1943, po
mężu Preissig), Wanda (1870-1960, po mężu Bogdani) i Rudolfina Maria (ur. 1878
już po śmierci ojca, po śmierci Storch).
Skąd ten ród?
Ród wywodził się z
miejscowości Judenburg w Styrii.
Słynny nauczyciel
Fryderyk Kretschmann (ur.
1859) był, jak wspomniano wyżej, najsłynniejszym przedstawicielem rodu. Uczył
się w szkołach realnych w Jarosławiu i we Lwowie, później w niemieckim
seminarium nauczycielskim w Cieszynie (innego w tym czasie nie było w mieście).
Pierwszą posadę dostał w Jabłonkowie, gdzie spędził cztery lata i zdążył
założyć chór męski. Później przez krótki czas pracował w Mostach koło
Jabłonkowa, a w 1882 roku został kierownikiem polskiej szkoły ludowej w
Dąbrowie. To było jego miejsce na ziemi.
Piękne wspomnienie poświęcił
mu „Miesięcznik Pedagogiczny” – oto cytat: „Zmarły był przez długie lata
decydującym wodzem i faktycznym rządcą w gminie, w której pracował jako
kierownik, organista i sekretarz gminny. Za jego światłych rządów wybudowała
gmina piękną szkolę polską i czeską, kościół, szkołę wydziałową, strażnicę. On
przemienił szkołę dąbrowską z polsko-niemieckiej na polską i jego dziełem było
otwarcie Szkoły Górniczej w Dąbrowie. Pod jego kierownictwem liczyła szkoła polska
13 klas. Jako kierownik uchodził za wzór przełożonego. Grono nauczycielskie,
jak sam często mawiał, uważał za wielką rodzinę, w której odgrywał rolę
kochającego ojca”.
Jeśli chodzi o rodzinę w
ścisłym tego słowa znaczeniu, to 27 września 1884 roku we Frysztacie ożenił się
z Anną Matyldą z domu Wacha (1861-1924), córką Leopolda, weterynarza, i Józefy
z domu Spiegl. Z tego małżeństwa pochodzili Matylda (ur. 5 czerwca 1885) i
Reinhold (ur. 21 czerwca 1901).
Michael Morys-Twarowski