– Może spodziewacie się spotkania z jakimś zboczeńcem, ale to będzie poważny wykład – żartował Cierliczanin, rozpoczynając we wtorek prelekcję w Muzeum Těšínska w Czeskim Cieszynie. Wydarzenie dotyczyło zwierząt uśmierconych przez pojazdy, a jego podtytuł brzmiał „Zoologia na drogach”.

Kondziolka jest z wykształcenia pielęgniarzem, pracuje w prywatnej firmie. Jedną z jego pasji jest fotografowanie i opisywanie zwierzęcych szczątków, na które natrafia na drogach podczas jazdy samochodem lub na rowerze.

Cierliczanin od kilku lat zapisuje swe znaleziska. W ciągu jednego roku ma ich zwykle od 500 do 550, w sumie już przeszło 2 tysiące. Ze statystyki, którą zaprezentował w muzeum, wynika, że mniej więcej jednej czwartej zwłok zauważonych na drodze nie udało mu się zidentyfikować – na przykład dlatego, że były w zaawansowanym stadium rozkładu lub znajdowały się w miejscu, gdzie nie mógł się zatrzymać. Jedną czwartą stanowią jeże, pozostałą połowę inne gatunki ssaków, ptaków, płazów i gadów. Często trafia na martwe kosy, koty domowe (jednych i drugich odnotował ponad sto), zające, wiewiórki, kuny domowe, gołębie, żaby. W swej „kolekcji” ma także ponad 30 lisów, puszczyków, przeszło 20 bażantów i saren. Do rzadziej napotkanych okazów należą m.in. wydry rzeczne, łasiczki, jaszczurki, zaskrońce, mewy, borsuki, jenoty, tchórze, kuny leśne, dzikie kaczki, sojki. Natrafił także na martwego bobra, jelenia, żmiję, łabedzia, ziębę czy lelka. W sumie ma zanotowanych ok. 60 gatunków fauny. Już z samego ich spisu można się czegoś dowiedzieć o zwierzętach żyjących w naszym regionie, choć – jak podkreślił prelegent – są to dane wybiórcze, ograniczone do tras, którymi najczęściej sam się porusza.


Nasuwa się pytanie, po co to wszystko robi? Co motywuje mężczyznę, aby wysiąść z samochodu i zająć się oględzinami zwierzęcych zwłok? Kondziołka tłumaczył, że wszystkie znaleziska zapisuje do aplikacji BioLog, która pomaga Agencji Ochrony Przyrody i Krajobrazu RC w gromadzeniu informacji o faunie i florze występujących w poszczególnych regionach i miejscach kraju. – Widziałem już na drodze ponad dwa tysiące martwych zwierząt, ale w sumie mam w bazie danych przeszło trzy tysiące wpisów, ponieważ zapisuję także żywe zwierzęta, robaki i tak dalej – sprecyzował.
– Praktyczne wykorzystanie bazy danych polega między innymi na tym, że podczas planowania nowej autostrady czy obwodnicy urzędnicy państwowi mogą korzystać z tej bazy danych do oceny wpływu inwestycji na środowisko – mówił prelegent.

Kondziolka nie tylko opisuje znalezione zwłoki, ale z części z nich pobiera także próbki tkanek. Współpracuje z Muzeum Regionu Valašsko, a to z kolei jest partnerem Narodowego Banku Genetycznego Zwierząt. Chodzi o sieć instytucji, których wspólnym celem jest długotrwałe przechowywanie zakonserwowanych próbek genetycznych różnych gatunków fauny oraz publikowanie informacji o nich w bazach danych wykorzystywanych do dalszych badań. Próbki są zmrożone przy temperaturze sięgającej do -80 stopni Celsjusza.

– Dziewięćdziesiąt pięć procent próbek pobieram na miejscu. Tylko wyjątkowo zabieram padlinę do domu i robię to w ogrodzie. Zwłaszcza wtedy, gdy znajdę wydrę, ponieważ wydry są objęte osobnym projektem badawczym, do którego potrzebne są całe zwłoki, trzeba sporządzić dodatkowy protokół i tak dalej – wyjaśniał.

Banki danych genetycznych fauny prowadzone są nie tylko w RC i innych krajach, m.in. w Polsce, ale także w skali ogólnoświatowej. Zapisywane są w nich zarówno przypadkowo znalezione okazy, jak i informacje pozyskane w ramach celowych projektów badawczych.