Uczył czeskie dzieci w Rumunii. Rozmowa z nauczycielem Alexandrem Gajdzicą z Trzyńca | 08.07.2026
Trzyńczanin Alexandr
Gajdzica jest z wykształcenia nauczycielem języka czeskiego i literatury.
Pracuje jako pedagog w prywatnej szkole podstawowej w Kocobędzu. Wcześniej
uczył czeskie dzieci w rumuńskim Banacie, potomków czeskich osadników z
pierwszej połowy XIX wieku.
Ten tekst przeczytasz za 9 min. 15 s
Alexandr Gajdzica w czeskiej szkole w Eibenthalu. Fot. ARC
W kilku wsiach w
Banacie żyją potomkowie czeskich osadników z pierwszej połowy XIX wieku. Jak to
się stało, że do dziś uchowali ojczysty język i tradycje?
– Początek czeskiego
osadnictwa w Banacie sięga do 1823 roku. Czesi wyruszyli wtedy do miejsc, gdzie
monarchia austriacka graniczyła z wrogą rzeszą osmańską. Osadnicy karczowali
puszcze, zakładali pola i wsie, częściowo pełnili także zadania pograniczników.
W Banacie czekały na nich bardzo trudne warunki, sama podróż wozami z Czech do
Banatu trwała trzy miesiące. Upłynęły dziesiątki lat, zanim zbudowali nie tylko
domy, ale i szkoły, kościoły, urzędy. Dzisiaj w Banacie jest siedem czeskich
wsi – sześć w Rumunii, jedna w sąsiedniej Serbii. Wśród osadników byli ludzie z
Czech środkowych, południowych i zachodnich, dlatego kultura ludowa, którą do
dziś pielęgnują, jest kulturą czeską z tamtych regionów. Zachowali swoje
tradycje częściowo dzięki położeniu w górach, życiu w izolacji. Czesi przez
długie lata żenili się tylko z Czeszkami, nie zawierali małżeństw z Rumunami i
odwrotnie. Czeska ludność była w większości katolicka, Rumuni byli prawosławni.
Dopiero w ostatnich czasach to się zmienia i częściej zdarzają się
czesko-rumuńskie związki. Nie ma zresztą innego wyjścia, ponieważ dziś czeska
społeczność liczy ok. 1,5 tysiąca osób.
Mieszkańcy tych
wiosek stosunkowo dobrze mówią po czesku?
Do końca pozostało 80% artykułu.
Jeżeli jesteś zainteresowany dostępem do strefy PREMIUM, załóż konto i wybierz jeden z pięciu dostępnych pakietów. Miesięczny dostęp tylko 49 CZK! Wypróbuj jeszcze dziś.
Chcete li pokračovat ve čtení článku, založte si účet a vyberte si jeden z pěti balíčků. Měsícní předplatné jen za 49 Kč! Vyzkoušejte ještě dnes.